Skip to main content
Internet Archive's 25th Anniversary Logo

Full text of "Het verloren paradijs van Milton"

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves bef ore it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that 's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . com/ 




Over dit boek 

Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat 
doen we omdat we alle boeken ter wereld online beschikbaar willen maken. 

Dit boek is zo oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke 
domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteur srechttermijn is verlopen. Het kan per land 
verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van 
geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. 

Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de 
lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. 

Richtlijnen voor gebruik 

Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken 
uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven 
leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op 
automatisch zoeken. 

Verder vragen we u het volgende: 

+ Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door 
individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commerciële doeleinden. 

+ Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek 
doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- 
den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien 
hiermee van dienst zijn. 

+ Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het 
project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. 

+ Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er 
niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is 
voor gebruikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek rust, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval 
met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het 
eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. 

Informatie over Zoeken naar boeken met Google 

Het doel van Google is om alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit 
allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken 



op het web via http: //books .google . com 



nirr-L MtSEAHCM LIBRARIES 



iliiiilii! 



i 'illil'illlillll'iiilll 
'ilillilil'liilllliljillllli 



ililillJI 



3 3433 05751549 Ö 






:k i^;^f* ^ 



>-■> 



!!. J-'V'^l 






^>.t^f^ 



'^.\t 



Kr 1-. 



\-«; 



é'i. 



c V 



ty< 



f.---) 










^A 



Digitized by VjOOQIC 






Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



M T 



r\ 



l\P Jk WL 



I 



rf- 






Aa^ -H^eJi-c 2 



. ,-: ) i^t^/t-c/v 



^c^^-^^^^ee^^sjC. 



/' 



'nt: 



3 



9 



// 



Digitized by VjOOQIC 



Öj s 



Kt 



i O; 



tl* 



Digitized by VjOOQIC 



iIaS 






?^^ 






*^ ^^i^ -? ^^j^ 



l OBiiii i a i ia i 



■«L/ 



Digitized' by VjOOQ IC 



Het 
VÊlÊtLORÊM 

P A H A D Ij S 

VAN 

<g.^lv-v-M I iL T O N* 

tIEt ENGÈLSCM gmlgi 

f) ó ö it 

jr H* n E i s ï O; 



/ƒ. Stti^ti 



TB 2ÜTPHBlt 
BV Aé VAN ËLDIK, tfdcCL^XXXXtr 



Mi^ 



Digitized by VjOOQIC 



i ♦ i JX O .4. y 1 :. V 



?; il: 



v.:c J . 



K A V 



.U o T 



l T'l 



VA:^-.v. WO''.;.:. ::\ \±\ 



n o r: (I 



tn^ T" '> -T r ,' 

. .!> -L ■^>. *- . . 



• i 




T-^ n H <T 



/ V i- VS 



Digitized by 



Google 



' o 



VIERDE CBZANQé 



<& 



ö Vr aar is de waarfchuwende flcmmc: wee den ïnwoon* 
deren der aardel welke hy, die de openbaring zag, toeninaali 
luide in den Hemel hoojde roepen, tx)en de draak na een« 
twede nederlaag woedend nederkwam om wraak te nemeq 
aan de mcnfchen? waar is zy; om onze eerde ouderen, nog 
tydig van de naderipg hunnes geheimen vyands gewaarfijhuwd, 
bem en zyne dodelyke (bikken gelukkig te doen ontvlugf 
ten? vfznt than» (Ireck Satan vlammende van woede, nu nog 
als yerzQckcr, maar weldra als verfchuldijger neder, om aaijt 
den onrchuldigen zwakken tneosch zyn veïlies van den eer« 
/ 



Digitized by VjOOQIC 



Iten veldflag en zyne vlucbc tot den afi^rond, te wieken. 
Doch zonder zich te verheugen wegens zyne komst, van hoe 
verre ook, hoe verwegen, en zonder vreze; zonder oorzaak 
om zich in zyne nadering te verblyden, begint hy zyne gruw- 
zame verzoeking; die thans naby hare geboorte in zynen rus- 
telozen boezem kookt, en als een duivelsch werktuig op hem 
zelven terug Haat. Afgryzen en twyflTeling verfcheuren zyne 
ontroerde denkbeelden; overal is de grond voor hem een 
bruizende afgrond; en onvermogend om door verandering van 
plaats zo min eenen voetftap van de hel, dan van zich zei" 
Ven te ontvluchten, draagt 'hy dezelve in zynen boezem, en 
iondsom zich heen. Thans wekt het geweten de Animerende 
^vanhöop; wekt de bittere gedachte aan dat geen wat hy waff, 

^mt fay is, en' het ysfelyker toekomende dat hem verwacht; 

/ 
bp vreesfelyker wanbedryven moet een vreesfelyker lyden 

volgené Somtyds vestigt hy zyne gepynigde fombere blikken 

op Eden, hetwelk zo bevallig voor hem lag; fomtyds op den 

Inmel en de glanSryke zon, 'wtïke thans het toppunt van 

baren middagstoren befheg; dan in diepe herinnering borst 

liy in de volgende woorden uit: 



Digitized by VjÖOQiC 



'6 Gy, die rtei'oveptrdrendén glafis be*:roond, gelyk A 
God dezer nkutv^e waereld van uwe allcenheerfclitng neder- 
Stet; op ^ens gezicht alle deftarren hare Ivleinere' hoofden 
mnhullen; tot u fpreek ik, docTï met gene vrielidfcliaplykè 
ftem, en voeg uwcii naam daarby, 6 Zon ! om u te betulgeft 
fioe zeer ik itwe (halen haat » die my herinneren uit welk 
cetieii ftaat ik viel; hoe hecrlyk ik eenmaal boven uwen ko^ 
|6l verheven was, tot dat hoogmoed, en nog erger hèersdè 
fttfctit, roy, Qrj'dende tègens étin onwederdaanharén ' koning 
de» hemels, in den afgrond fliórtten. Ach ! waarOm beoor* 
Ifiogde ik hem? fay, die my tot de ibralende hoogbêid fóMep^ 
waarin He geplaatst was, verdiende deze behantfeltrig niét; 
«immer ¥4«rp hy lAy zyne weldaden voor, en zyn dienst wai 
tnfot zwaAr* Wat kon geringer zyn, dan hem te pryzen, én 
Urat redelykei^ ètó met dank liem te betalen? Doch aRe zynb 
fbedheiti werkte' boosheid en niets dan kwaadaartiglietd in 
ny. Zo hoo§ verheven, verfmade ik de' onderwerping; eeh 
%ap hoger, ducht' ik, ^ude my tot den hoogften vetl&eflre4 
en in een ógeiibHk asn den onmeetbaren fchüld van eittdelozb 
éÊt&AnaiAMy 20 beiranufflyk door eeuwig te-becalai» door 
/ft 



Digitized by VjOOQIC 



r 



c^uwij; fchuldig te blyven, onthcfifen; vergetende wat ik c^- 
ophoudelyk van hem ontfing, en niet overwegende dat epi^ 
dankbaar gemoed zyne fchuld erkennende niets fchuldl^ 
})lyft, maar altoos betalende op eenmaal in fchuld komt en 
^ich uit dezelve ontflaat. •— Waar was dan die drukkendcf 
kfl? 6 ^ad zyn almagtig beiluit ray tot cenen geringeren 
^ngel gefchapen, ik ware gelukkig (laan gebleven ; gene on- 
Jyegrensde hoop had myne eerzucht doen ontwaken*. Doch 
waarom, niet? veelligt had eene andere hoge magt bet c^rper 
gezaaid, en my, hoewel geringer, tot zyne zyde overgehaald, 
JMaar andere magtcn my gelyk, zyn niet gevallen, onbeweeg- 
,2yk (londen zy, gewapend tegens alle inwendige eQ*uitwen^ 
4ige verzoekingen. Hadt gy dezelfde viyo wU en magt oka 
fe fUan? Gy had dezelvenl wien of wat hebt gy dan a^a 
;Ce klagen tlan de vrye liefde Acs hemels aan allen in gelylK^ 
^naat uitgedeeld? dat dan zyne liefde vervloekt zy! zyne 
^iefde of htat , my onverfchillig, verdoemde my tot eeuwige 
pyncn. , Neen, vervloekt zyt gy ! doordien uw wil tegeB^ 
den zynen vrywiUig gekozen heeft, wat gy t^o billyk diaiy 
4H^lfl3gt. Ik ellendige i waar zal Ik'den eeuwigen toorn» way 






Digitized by VjOOQIC 



ie eindeloze wanhoop ontvluchten? wiar ik heenvlöcht Ti 
de helle ƒ Ik verftrek my zelven tot eene helle; in dèn diep- 
ften afgrond"opent zich een dilépere; welke my geduutig' cfrcig? 
te verflindèn,- eti -waartegen de hel"^dïe-ik lyde een hemel te 
zyn fcliynt. ' 6 Keer dan eindelyk terug I is er nergens 
eene plaats voor' berou\v , nérgens eene voor vergiffenis 
ópen? Neen, gefié'dan door onderwerping, Aan dat wóöird 
te denken verbiedt my mjTie trotschheid en de vreze voor 
fcHande by dé geesten dés afgronds, dïe ïk met andere bèloif- 
ten, met andere ydelheden vervoerde, én my beroemde den 
Almngtigeft 'te* kunnen" onderbrengen; Ik ellendige! weinig 
"weten zy'hoe yslyk deze ydéle verwaandheid my doet lyden, 
•ondet weïkc'pyheti ïkiniferlyk ;^^erzucht: en (erwyl ty myl 
in Öehelteó troeii 'geftegén'/ hbog 'vcthex^n-'tot Dfadeèiif 
en ^éfeptet,* aaribtd^en, Bfe W/ alléefl ék hoogfte^^fi 'M^ 
éot^-éi^ë^AA èfleride'geV«fB«i.^ 'Eenfe"^zbdin!geStêiiÖ3i 
vMt de-eérZüGht! Doch geftetó, iat ift^iteuiir komïé**'fit*3 
benv gèftéld dat ik uit genade in mynen^vorigeti ttaat^ /ÓTi 
ktoü&ien hötftèfd V6rdèn,«- 'hoe «tóch -zou' de ^roótliefcï., de 
OKAfcbe £p8dacl)teQ'iefag kocpcui'boe^asch ^ ^èétriétii 

is 



Digitized by VjOOQIC 



rpepen,. wst eene geveinsde onderwerping had doen swefent 
welvüart zou.de geloften in pynen afgelegd, $1$ afgedwon* 
gen en niet geldend veiklfcen« Nimmer kan eene ware ver< 
;^mng daar (land gryp^p, ^aar de wondeti van eenei) dode* 
lyken haat zo diep zyn ingednikt; dit zou flechta oorzmd^ 
«yn van eene ergere vredeUrei^k en eenen zwaarderen val» 
pus zoude ik de korte (lildand duur en met dubbelde fmar* 
ten kopen. Dit weet myn rechier! hy dieihalvep. is zo vcrr^ 
<im den vrede te fchenkcny als ik ben, om denzelven te bidr 
^n ; dus vap alle .hoo|> verftoken, (laat hy in ftcde van 
ons bannelingen en verworpenen, zyne ogen op het voorwerp 
van 2;yn genoegen, dea menscby en op devoorbem gefqha* 
Tfip^e waereldt Vaarwel daij, hpop l en w* 4? l»oop vaarweg 
yrezel. vaarwel wrpeging! 9^ wat geed is, is yopr my va* 
lorea! ^boosheid, (Irok gy my tot ^nea <f94,l door u mOf 
gelyk 2al ik bet ryk met^4^ koning des herncis verde^eVb 
cp ipogelyk meerman de^^el^ da«rva« reg^exen; laecvan zulf 
^n de mensch en. de;^ ^lieuwe wacfeld weldra getutgeq^ 
Terwyl hy dus Ip^k ryer-dui^^cerde elke goaoi^sbeweguig 
mvim^ ^«9ti4oM:b(«ii»h^eU> toon, oyd ei^wtfdiAfl^ 



Digitized by VjOOQIC 



nn v^rwe veaadard. Die all^ tsifsvomés zyne gdeendBi 
gedasBce, «» vented zyoe valscblieid byaldien eenig ooghen 
^defloeg. .Want hefioelfcfae goooeder^n zyn aan «odtnigè 
opreine dii&en nuamer onderworpoi» : D«s, als een konfte» 
naar van bedrag, elke beroering met .ukwendige kalmte t6 
vemisfen, nam by de terftelUng te baat; by was d^ eèifiè 
die onder, depi dekmntel va» beifi^id de valschbeid tü 
ureik IteMe, om ^gruwzame cixvel«hden van weèrwnak zmdH 
ger, te vetbeifeiL Docfc nog niet genoeg ivai by in dezelve 
votteeid om UfiSI, fceds acbcecdodttig, te ndslddeB^ lieff 
oog van de^en.voigde liem op eynen weg nederwaards, ert 
mg bem op dea ikalyrifcben tog in eene owflelieftts, grO^ 
ter dan die welke .een .der 2ali^ geeaten kón. evezkomen/ 
Aileen,niet bef^ed nog gezien gelyfcfty waande, bemeikteüriel 
cclicer zyne trotfcfap gebaarden en zyne dolzinnige bewegingen* 
Dus ^ierv4>lgt Ssun zynen weg «A nadert de grenzen Vaii 
Eden, waar bet verrukkend psmdys^ thans in de nab3Fheic(f 
met zyn in^tflotie» geoen a|s mee celte landfcbcppelyke hei** ~ 
tiing, b^ ynig^bftar hoofd eener flèile wlldemis bekroonde/ 
Hdks haUigt a^d^ .digt metL d&ocnmv ruw eo wild bejtroei^r 
14 



Digitized by VjOOQIC 



(0e liaderiftg afw'eerdénr' Daar boven- véi^ven ^iïch' tol 
•ene .onzichtbare boogte dè maJ€stoeufe'fclteö\i#en'dér cé-i 
deren, dennen, vygcn, en der ultgef^^reidé palni\)omen; éêd 
lommer-ryk toneel! 'en doordien de klimmende takken fcha- 
daw boven fcbaduw Vormden, eéie Voudacbtïée vertoning 
diè het pitchtigst gézichl • opleverde! Nbg:tioger'dan Inmné 
tpp|)eiï .Verisief zich de begrottfide Wftl van het paradyjs^; ét! 
opende onzen ihrmheeri een 'iritgeflrekt 'gezfcht rondlsom heia 
lieen in sf^n nabuurig. ryk hiéc benedbn. Kog- boven dezen 
wal vertoonde tzich cetteiicmde 'ley van .uitgelegen 'bemeiH 
\>eladen met de 'rcliQpi)(ler]^ebten> teveiÉrviet. blbeaems en 
vruchre» van |[oude»jkiilu^n*5 met rfqielteiidè fohaioftringeii 
Yerwengd en daopwevem ':JJe.:zoiL:fchiïot-o^ dewlven haie 
fkialen vrolyker neder, 4an iop 'céne . pttijrtiic ''aVondwolk of 
YjQgtlge regenboog, wan^ees Qoi het.iii»rd]!yk'gedrenkfi heeft* 
Zo, vele bevalligheid vertoonde die .iandfcha^. JUit eene 
^vere kwam mien^ itt.eene nog, meer zuivere Iricht, -zy deed 
het hart «de lieflykheden.tn vieugde der lente injuiemen, en 
yefdreef Talie ziel&larten faüioeii de wamlioop. Nü flrooijetl 
|lfic))t« J^pel^etiSt lumo^welndiende {leimen j(lap|)^nde^ paa 



Digitized by VjOOQIC 



ontlokef/ geitren, en llspeleii waarvaA zy 'dèzeii Balamendéil 
buit' gèröofH bébben. Geïyk de nöordëoftewind htm; wel-^ 
ken ath gene «yde van het voorgebergte der h«op geteBd^ 
ew Mozambik thans voorby zytii'^abaVlïcflyke geüreti v»i 
dO' fpecerei-kttttOEt Vên getoMsig ^AóbBa te gemoet wnU) 
daarop vergast^ vectxage» zy huèée Vaait;' en de ondeiOceia» 
door desea wït vetkwikj:, lacht vele mylen vene. Qu« 
hifld des0 aangtniud reuk deq bo^en vytnd jseien . tydlftOft 
opi welke nadfitrde om hem te vergiften; veel .aan|(0oa!ii9 
voor hem dan Asmodeus den vfstbrook, die. ofschoon Vetf^ 
liefd op ée bfuid van den joi^ien .iTabiae, door den»elv«fi 
verdreven, en uit nvtaak Ia ketfenea geOotent vin- Medieif 
naar Egypten gezonden Wièrd. r •-» 

Satan- was nir in gedachten 'verdiept en buigzaam tot am 
den voet van dezen fteBen en woeften' heuvel gemdetd; 
doch verder' vond hy gehen w^, zo diep verward gelyif 
ééiie voortlopende (IruUc* ftopten dé laaggroeyende heéftertf 
en doornen den weg ,'. we&e^dèor rdt voetftappfcn '■ vatf 
menfchen noch beesten lioii'^oi*den betreden. Slechts eené 
poort wi» et ,* efi • dc2e ' lag aan de aiidere zydie - naar '• Itói? 
J 5 



Digitized by VjOOQIC 



906ten. Deaaftsvy^nd zag baar,idocbfayverrquttdde4ien redi^ 

ten ingang, fproog met.vergchting en zonder moeite over 

file degceozen van heuvel en hogen wal, «n laar sich iii 

den luschpf op zyne voeten neder. Gely)c wanneer een tooi* 

gienge wülf nieuwe fiifeken «zoekt voor zjnm hmtt loert 

Witr de^faerders fausme kudden des avonds ce midden der 

\ 
zekere vdden in eene i^haat^kooy byeen di^fvep, eo zond9 

Éioeite oiver de heggen ^ngt en zieh in de kudde werpt; 

Of gelyk een dief gczliid om eenen fykaa te befbelen, wiom 

fterke deinen kruislings pifhtm ei> va»t ge|;ifi»]deld , geen 

. geweld hebben te- vrezdn, over de dakeir of ia dft venften» 

klimt. Dus kiom d^ tatttti gfote rover in de fchatplbi^ 

Gods, en dus drongen in latere ty^n fdwiaaiteloze huurlin-r 

fen in-zjne kede. Nu vloio^ hy opwaards en ^at fslyk eene 

IBüter nve Oft den Ikkw 4esJrvens» de iaidd^iQ:e e^ hpog^le 

boom welke daar gtpejkt^;. .e<^ter herworn. hy daardopr het 

leven niet weder, maar ^ 4aar om den dood uii^ t^ dcelev 

IfPrhuB die leeGlea^ ^,d%(;^tfry^ ge^ntaf.aan. de deugd 

Tjan deze,leveni3chenjsende.|ibijttf by gebnöbte ha«r tlleen 

yms zyoe iowhtien, df|ar ity vrf>l stbruil^t h^c ^g|i.^^ oar 



Digitized by VjOOQIC 



(lerflykh^ tm^ ««weeft xyn. Zo weinig sveet ielnaoi 
liuiten God »Uce|i de rechte waarde vw eenig goed hdt.wsHc 
tf ch aanbiedt ; de beste zaken worden tfit grove mitlirmkeiu 
0f htt edebr g^not gtbezigd. Ku mt Sitan in. tcne be* 
perkte ruimte op den gehelen rykdotn der jwoiur» op .aS» 
4e genoegens voor menfchelyke ziniien vatbaar, met niau«t 
bewondanng neder; ja wat meer is» liy aiet «enen bemel pp 
narde; want het geitducalig pamdys wwi dea hof Oods, doo^ 
kem in het ooften vtn £den geplaitst; CKUhvaanb ftrekie 
fich ËdpHi van Awtn tot aan dé koniglyke totcns. v» 
geknda door de Griekfche koningen gebouJivdy waar lang «e 
iroren de zonen van Eden in Theiaafiv gewoond bedden^ ju 
fkre. aangename laodllreek had <h>d.d^n nog veel ain^èn» 
laer lufthof aangelegd; hy gebood den alom ^vnidithegM 
fe«nd alles- voort te jbrengen vtcgeacltt* leuk «n fmaak 
kon vei^tcn ^ te midden van deoen .faoCfiond de boom dot 
levens boyen anderen zyne knmn iKNig verbeflTcode» wnKiMI 
gmbrosyne vroohtea van groeijend {$oud bloeiden^ «n oaasi 
•an het leven groeide onae dood, de Veon der kennis; dié 



Digitized by VjOOQIC 



het kwtad. Een brede<(&oodi vloeide «uidwaaids 'dódr Édtif; 
venmderde zyoen kx^ nSet, maar verloor zieh oirder defi 
Cbhadiiwiyken voet vail ëenen digtbegroeiden heuvbl.' Wanit 
G6d lud dezen berg, die* 'den hoog ftygenden hof'Tyire gé* 
daante gaf, over den fnelfen ftroom geworpen^ ^wéXk& Hocff 
de aderen der fpbnsaehdge aarde meteenenaangctfialtnendordl 
opgezogen, eene friafe fontein deed ontfpringen; die den iüs)^ 
bof met vele beken bcwaterde;(£)anftorttehyiri eenen water* 
Düljvin den. fteUen lieuvel ncde^ en ommoc'tteden'naliyzjril' 
den ftroom, die^ thans' uit zynen duisRitth doortocht windel 
verfchlsnen, ziek* -daar in vies ftrèmende^amieii^vtfdéellV^^ 
vedcbniende wagen vöortftrooiDt,' enlveler ttefOötnde l^lceH 
en landen,) onnodig luer' aan te 'halen; dobilfit^it;' ^iiodi|eé 
ware bet te meUen, Waiineer .^e^kun^ zutki^'''vèrm6g«, liéd 
de kronkelende beken -. ^ezer Sa{^ieT<4>r0t)]ien, vcfortitoflencBI 
over oofierfcbe faxMi nen ^oaOzand^ ondei^ ^tfeerliaM|getidi 
fckadowen «n lab^mHcHietgaffëen vttnfNe^f yldcii&n,> elkj 
plam bezoekende,, eft.fato^meti voedden het^ianidyïnmaidig^ 
bloemen, geenfincs dAor^'kibficUield der kuqitrtivlleMen of 
VMemdft 4p8sfdHk!te:^edfe^ maiar door % idj^osde axacnn» 



Digitized by VjOOQIC 



pp be^ea in dalen qn vlaktens • Milddadig: voortgeza^ 
daar wagr ^etst ide mprgenzon de open vdden koeftereod 
yftrnnrmde en de oodooidDiofImre fcfaadi|w der middag 
pcieelen deed bruinen. Du5. vns. dege plaats de gelukk^ 
lapdfchappelyke 2etel van veifcitilIeBde. geziobten ; titer zng 
iDcn wouden welkers kostdyke liame» weinekende gommeii 
efi balzam deden dniipen;. anderen welker vruchten gepo« 
|]rst met eenen gooden fchprs bevallig nederbingen, en van 
jéenen' aannamen finaak waren; hier'waren de Hisperifcbe 
-velden waarbeid, bier alleen, ifidlen zy ööit waarheid geweest 
«yn. Tusfcben dezelven lagen aangename velden, efiène 
iwydon en kudden, grazende de tedere kruiden; of palmheü- 
yés^ of de bebloemde boezem van eenige bevochtigde va]« 
•lellbooideh bare fcbatt^en uit over bk)emèn van alletleie ver- 
.*wen en over ^ de roos zonder doornen;- aan de andere zyde 
<zag men fombèfe grotten en toteëné koele wykplaats gO- 
;Vom}dé holen, óver' welken de wynftok als een tapyt heen 
igel^reid.met wellustige ranken hngzaam) voortkruipt, en zyne 
qnmpnren diSuiveh uitlegt. Innislbhcii roislchen munndênde 
Meen van «küKbsle ber^n. ned^sv«lutd»«< verdeelen zich of 



Digitized by VjOOQIC 



^Mraanigen in eiüe %m htnrftroitieffitefwyf detxat mftM» 
bosoGOMle oeven In. dit diristal zicli fpiegefei). Aldsir 
ftcMMDcn-dè vogDlen in clNKmn hunne gezangen Mn; Zepbyn, 
éicMlciide Zepbfts dritokev den reuk in van velden élt 
Wsr«fa», en i<Qisfchea in de zldderrnde bkderen» ttii^ dê 
idgenieene Vm de Gntien en uuren ten dan» geleidt, en M 
ceuwige^ lente net «ich voert. Noch het aangenaam veU 
|^n% vmt Plsófiopina Vloenien plukkende* als de fichoon(|è 
kkoem >elve door den duisteren Dis geplukt vieid» het weUt 
Ceraa alle die «oeilykheden te weeg biagt» ofo haar ddec 
felMel de waereU i» loeken; noch de Uèfljfke hónhig vas 
Xhrfhia aan den Oronte»; noeh de begeefterende bron vn 
Cafti^icn» veniw gien met «IHt paradys in Eden te ftryden ; ooit 
4uet met het Hifeisch eüand, het welk deer dein ftröem TInih 
JBW omcingeld ia» ei| waar de oUde Cbasi) dbor de heldenea 
^mmon e» doof. dé Lyhaert Jupiter genaamd* Amaltbe« en 
(haven met VSoemlBn omkransten zoon den jongen Bicchus^ 
«an de ogen zyner ftiefmoeder Rhea verborgen had; tfocb 
de beif Amara waar de Abysfinifche vorflen hunne zofoen 
.bcifiken» onder dft BcUopiGihe tinio aan dab .awnd dH 



Digitized by VjOOQIC 



Nyls, fMC cHillhlIen fteenrotsen eene gehele dsgidztf 01» 
ilAten , en door foromigen voor het ware paradys gehotii 
•den» echter van dezen Asiyrifclien hof zeer verre afgelegen, waai 
^e vyand zonder genoegen alle genoegens enalle foorten van Ie* 
vendigefchepfelenzag,gehed nieuw en vreemd aan het gezicht; • 
Twee veel edeler gedaanten, het hoofil opwaards gekeend 
f odlyk opwaards gebeerd en ryzig van geftalte, fchenen met 
«én aangeboren gezag in nakende majefleit de heren van dit 
idles. Waardig fHienen zy dezen hiister; waarheid, wyshei^ 
f eitrer^e en zuivere heilighen), die hoe gedreng, echter ift 
«ene ware kinderlyke vryheid heftond, en door deze de wa^ 
re achtbaarheid des mans, draalden als het afbeeldftl van 
linnnen ahnagtigcn Schepper uit het goddelyk opflag hunnei 
oger« In uitwendige gedaante van eikanderen onderfcheiden^ 
^een ook hun gHlacht niet het zeYdc; hy fcheen tot die^. 
sinnige overpeinzing en dapperheid» zf tot zagtmoedighciél 
en alle tantrekkelyke bevalligheden ; hy alleen voor God, zf 
Toor God en hem gevormd. Het fchoon brede voorhoofil 
en het verheven oog getuigden zyne opperheerfchappy; vai 
iynen gedeelden fcbeddhlngen róndsoin zynen mg kndleiil 



Digitized by VjOOQIC 



^-pwt bruine- lokken, doCfb< niet beneden: zyne rcf|0ii4wi>« 
jpaar zy droeg tot aan bare flanke lendenen n^erw^iards har? 
.))^opg^erde gouden vlechten, achteloos in-krullen golvende 
J^lyk de tedere fcheuten van den wynftok,.al hetwelk vap 
. harp onderdanigheid gptnigde , doch die met een zoet yer- 
^mogon gevordei'd, door haar ix\et kuiifche ondervverping» ; ze- 
jdigp ^fierbeid, en liefkozend tegendteven gegeven, en vol van 
jiefde ..door bem wierd oat&ngen. Ook waren de gebeiin^ 
delen des lichaanis toenmaals niet verborgen^ I^ heerschtc 
l^ne fchuldlge, gene ovteerende. fchaamte over . wecken ^er 
i)a^iiu:. Hoe hebt gy zoodcii-broedj in plaats r van dit ger 
Jul^ geheel het menfchelyk gcflacht door fchynfchoon, alleen 
door ydcle. vertoning van, zuiverheid verboord, en .uit be|: 
leven der menCchcn zyn gelukkigst leven, eenvouwdigheid 
4^1 vlekkeloze onfchuld verbannen 1 pus wandelden zy naaki« 
^et fchuwende het aangezicht Gods noch dat der engelen, 
y/^m gene kwade gedachte bevlekte hunne ziel.. Zo wau- 
j^lde het. beminnelykst paar, het welk ^ich ira^r uit tjcde- 
jre Jiefde .omarmde, hand in hand; Adam de. beste der man- 
joeujonder alle ^yne zonen na hem geboren, Eva 4f fcboon^e 



Digitized by VjOOQIC 



ébder afle liate dochteicn. Onder een groen befbfaaduWa 
|>rieel zagt fchommelend bewogen, by eene liefdere li)ring; 
bron zaten zy thans neder; en na gene meerdere moeite 
4aii genoegzaam was om na hunnen geliefden aibeid ' 2ic1k 
aan de koele zephirs te bevelen, de rust zoeter, etl dé hëlti 
zame dorst en honger aangenamer te ma(keii, namen zy hun- 
lie avondmaaltyd van vruchten; neéhrfche vruchceii hus 
door de gebogene takken dienstvaardig geboden, terwyl tf 
tp de zachte grasbank met bloemen doorweven, leuneni 
nedcrzaton. Het fappig vkesch dezer vruchten was huané 
fpyze; en zO vaak hun dorsfte, fchepten zy in de f&ieri 
wit de omzoomde bron. Gene aangename gefprekken, géén 
•anvallig lachen, geen jeugdig (^eïtzen gelyk zulks bet he» 
viitaelyk pajr .betaamde aan den gelukidgtten htiwetyks'1^ 
ttn geklonken, «Mttb«ak4Bn daar. Róndsma hen fpedden daf^ 
tehmd alle de 'dieren der aarde, daarna wild geworden, et 
AAtt wat in bosfofaen en wÜdernisfeii, in velddn of hofeè 
ar« den buitieeiL Vn>lyk fkapté de leeuwr «n wiegde ^claÉi 
in lyne klaauwe»; de beer, de tyger, de lynx, de pantM 
%roil9n «oiutiOBi hpo Jmch, do togg^idcflMiit beit|de-<Mi 
K 



Digitized by VjOOQIC 



|iini te tebagiRi alle zyne kra^rbren, en votnvcle «ynen b«i^ 
Samen fnuit; de listig vlyen^e ilang weefde haren gefchub- 
den ilaarc in Oordianfcbe ]u;iopen en gaf ongevoelig proe« 
ven van bare onzalige list; andere dieren legerden zich Ojp 
htn gras» befcbouwden verzadigd al liggende de weiden, 
of gingen herkauwend tot hunne rustplaais ; want de neder» 
gedaalde zon fpocdde thans in vollen loop tot de eilanden 
in den oceaan, en de (lanen die den avond aanbragten gin- 
gen in de ryzende weegfchaal des hemels op, wanneer Satan 
nog van dezelfde plaats waarop hy (lond rondsom zich 2ieii- 
d^ van zyne verftonnning weder bekwam» en aldus fprak.: 
, ^ Hd! wat zien myne ogen met grieving! in onzen zo 
hoog geklommen toefland van zaligheid» fchepselcn van ee- 
ne andere gedaante veelligt uit aarde gevormd» gene geefte% 
lioew«l weinig minder volmaakt dan de bewoners des hemels, 
lilyn oog volgt ben met bewondering; de becldtenis der 
Codheid zo levendig in hun uitgedrukt, en de bevalligheid 
door de hand die ben wrocht op hare geifadte uitgefpreid^ 
«OU myne liefde tot hen kunnen wekken. 6 Beminnelyle 
piarl UNinlg denkt gy aan uwe nahy zynde venmdennga ta 



Digitized by VjOOQIC 



C«4» 

ïlieike «Ile deze gienoegcus veidwyncn en n in déeflerfdeklIM 
tiederflxnten, die om zo veel ce ysfelyker zyn zal, naar nat» 
bet genot van uwe zaligheid cbtns groter is. Gclakktg rft gy» 
mar te weinig v^zekerd, otn dit geluk lange te kunnen fmaken | 
deze hoge zetely mr hemd wordt te flecbt bewukt, omeenen 
vyand gelyk daar if ingekomen, af te weiem Geen opzetteiykc 
vyand echter vtn n, want ofschoon Ik geen mededogen vinde» 
kan ik medelyden voeden met u verlktenen. Metn zoek ikeena 
Yfsrbittdtems»^ eene zo enge zo onveibreeklyke vriendfchap^ 
dat voortaan ik by u, of gy bymy zult moeten wbnen. Ze« 
l^er zal myne woonplaats niet zo aangenaam zyn aan uw» 
zinnen dan dit panidys} doch ont&ng dezelve als een def» 
werkftukkcn van uwen maker; l^ gaf my dezelve, en ik' 
deel haar even gewillig aan u mede* Om u belden te Dnt«> 
fiingcn zal 4^ helle hare wydfle poorten openen en ük bM*> 
re koningen zullen u begroeten; daar zal meerdere niimt»^ 
zyn dan in deze beperkte landdrtek om uwc talloze nako*' 
mclingen. te ontGrngen. Is die plaats niet beter, ver^tryc' 
zulks aan hem die my dwingt om deze wraak aan u wel* ' 
keo my niet misdeden te eeifenen uk wecrwiaak tegena* 
JCa 



Digitized by VjOOQIC 



ai40 

|tm«liettyMde<Hgde. En ofschoon ik üsms» gclyfc iKwaarl]ffc 
vofde, by het aanfchóawen vati uwe ong eiloorde onfchuld 
IWlii myn binaeiifte bewogen wierd, dwingen rty echter 
fechtvaoidige redenen, eer, gezag en wfuk, verbonden net de 
irerovering dezer nieowe waereld om dst ^eei» te doen, waart* 
voor ik anders hoewci gedoemd, een afschiitratoa gevoelen* 
« Dus fpiak de -vyand, en verontfcbiildigde door de nood^ 
gakelykheid zyne duivelfidie daden, gemeenlyk hei w>orweiid« 
^ der tyrannen. Dtania daalt hy uit zynr airptasts vanr 
den hogen boon neder, mengt zkh onder de 'fpelencte kud* 
den der vierv^oetige dieren, zich zefven nu in déze, dan iit 
andere gedaante der dieren verw^lèlinde, als aller» 
net zyn oogmerk overeenftemde om zyne prooi na- 
der te bezichtigen, en ongemerkt te onderzoeken, wat hy 
<h»r homie woorden en daden nader van hunnen ilaat kon 
Icsen; nu trad hy gclyk een leeuw met brandende ogen 
roadsom hen henen ; dan als ecu tyger, die in het veld twee 
vrolyke rliee-katven fpelend befpied heeft, zich dan uitgetekc 
cp den buik nederlegt, dan weder opdaat en zyiie loerende 
lilNidiag neiugmaal venndert, en du» «1 bet voordeel <^. 



Digitized by VjOOQIC 



Cm?9 

Qooet' onn ten baden xekerddr te be^ringen en* ih 'xfiw 
Unu^n te grfpen ; wanneer Adam de eeifte men. Eva dB 
terfte yroilw das oani^k, tn den Satn geheel gehoor dee^t 
^ o«n«yne mcdrukkingen te venicmen: •> 

BeaigCte dedfta^in alle dese genoegens, «n gy zelve daë 
gede^.msdaar vasi^ my waeidiger don tlle de anderen 1 ott*» 
4penllryftl4<Bioeft de oppermaiciic wdke ons,. en voor en4 
4n:ttm^ «ifBetd wnodtt;, oadindig ; jioed, eiv door <iè9( 
C(^4))f^4 jco pi^piodift mHddMlig als vrytngtig zya» Hy gif 
^4^ :|»^MPWIIÏ& srtl' oifiliQt-.fVn^ es plaatste on» hkr id 
^: S^W»Aligtaicl , o§ichooi| wï, van syné hand idets ver«^ 
diend hadden, en nte^ te dQcn vemiegeen wat hem- tioaff 
^K^ -^ Genen anderen dif^ftbeg^rt hy van«n«<daé6ie 
^ig.dit f^%k ^ebod lUb t«: kospen» on vaa aüe dt lo» 
ipen in. dit P;»ady# beladen ipet,^^ ^n^ !f crfiHiilienSê Itü^l 
keiyke vjrMc;^9!)yi<^n hoorn 4er fcemH» oaast deir boom déi 
kvepsj^ipbiii^ j^lfion iiStgeaooien, te m^^ eteii; zo- ta^ 
«an heti teven wast dedodd, weüie eene viibeslélyke èaak èè 
dood da».coklayn mag. • Inraèes. gy weoc, Coé beeft deij 
dDod ivtg0^o](9niO^Jict 8$ea. van di^ lioo»; ówder df 



Digitized by VjOOQIC 



feletdceMfi^mi inagt en beerftfaappy ons itxkyKtwnnrê^ 
en het gebied ovec alle andcte fcbcp&len die dfriaardev dd 
Ibcfat en de zee bewoneOy »ü dezer de eenige blyk-i^R \ai» 
onze gehoorzaamheid* Dat dan een 20 genng yooifóitft^ 
%et wdk onze uitgeftrekie voorrecbtcn omtxeod ^e aiidere 
dingen niet veimindeit, en eene onbcgtensde verkiezing vnt 
vcoigvuldige venmdLen ons aanbiedt» ons niet hari diHikei: 
pat ons in tegendeel hem j^oos pryzen en zyne gocidbeié 
verheftn» terwyl wy onze aaogemnoe taak -vetvolgeni dm éê 
gloeiende planten te ftoeiBn en onze bloemen te verzotge»^ 
«I bet wdk, ofscboon het met moeilykheid imce vetli(9nden^* 
•w uwe zyde «y aangenaam zyn zou. j 

3^J>aarop tntwüotdde hem Evaf: ' - — .' 

. ^ Gy voor wien en van 'ik gevormd werd , vleesdi vaa? 
m vkesdi» en buiten wien ik zonder oogmerk bier isyrf 
fOMs myn geleider en 'hoofd, wat gy zegt is rechtvaardig ttè 
Wliyk..Waarfyk den Schepper zyn wy allen pryscn dagelyfcfcheW 
dank verfchuldigd* Ik voomanentlyk welke verre bét ge1uk« 
(Ligst lot mag genieten, adeode u docv zo vele voontediceii 
V9y^ my vttheveot want uev^tns ki|^ gy uwa^ gelykol 



Digitized by VjOOQIC 



lolnden. Menigtnaal herdenk ik dén dag in welken ïi voor 
4e eerste maal uit den (laap ontwaakte^ my zelve onder & 
fehadui«en der bloemen vond ruften, en myne verwondering 
vnar en w£e, van snai en liöe ik dert^ards gebracht was, 
gbne palen kende. Niet verre van daar verQ^ieidde zich een 
tturmeld geruisdi van water ait eenen onderbudTcheh kelder 
imtlprongen, zich vergadtténde in eene vloeib^ire vlakte; 
«aar bet onbeweeglyk ftond» eii helder gelyk bet üitfpanfi,^ 
des heinets. Derwaaids Begaf ik my met oneiyaren géditclti 
ten, ea laf my neder opeéiie rustplaats van git)ettè 'zoden ter 
Mchouwing van deeze ftille enlieldeire zee, die my eeneii 
•nderen hemd te zyn fcbeen. Nederbukkende om të zien^ 
verfcheeh in dft helder water éene beeltenis juist tegen my 
over, zich nederbukkend om my te befchouwen. Ik deinsda 
fentg, en de beeldtenis deed het zelfde^ doch wéldra wenddo 
tt my ve^enoegd weder derwaards, a& even vei|;enoegd de^ 
eèlfde beéltMis met antwoordende blikken van overeenfiem* 
miug en liefde, zich obk weder derwaard wendde. Tot op 
dit uur zou ik daarop geftaroogd, en met een ydéi verlangen 
Ipy heUbetf gepynigd» had eèhe Iteito' mjr idet toé^niepeq: 
ÊCé 



Digitized by VjOOQIC 



^t^gy ziet, bevallig. fohopfel» wat gy daar ziec^fyt gy z^^ 
^ye; tnet u.kwam en verdween deze beelienis: mfiar votg 
f!^> ik zM. u de;rwaai:|d3 gpl<|)^ waaij^g^n^ icbaduw.vwQiaik^ 
Ifpt^st noch tedere oiiuitmit)gen,]te vüiwacbfiHi is; /toe h^n^ 
SPJ^?T:J'^.«^^«"^^ «X «ffté .tl^m *ult ay on^&ciieidfii^ alt 4« 
?^f>>^/f*^*^» :^^" ftcp..««ït.Sy ?enp .Qien^ce biieii «e n 
|5elyken,^en desü^cgpns,. Moeder wn het ni^nfrb^lyib «eflacèi 
jenpewd worden. . \fz^ Isjoflije ak »decs da^4fm genen voif 
f^fn^, welkp zo onzicbAb^ wj«i^d^? WeJtea» iprienl ik 
?"*'nu^^?-"®?^^^^^?<^!^^« «ewa§f* ii|den|9ad fcbo^Md.^ 
J[?!;f .^^^t'^^/P^ï^en uif .uw.gpla^ii doch gcl^I^wy.t^he^ 

*^3K l?rff^^.*^"^ ^^ aanv^JIig^zo inneIne^d «w^lyke fi?| 
ym"n3-.^i^^?^ ^^*.^*° het^zachjt-aartig watcrjjïee^! Jk heer^jf 

fhl?"?.' ?.y^ ^^^" <>"fYi"<^^^i5K^.Py ontvIuöht.h§i9^an wie^ 
fi^v^^^^^" vleesch, ^".^^^fj» oo» :«^?.?«flS^'.^>« J< 
5f.y^^? ^^f"^^ *^ " "If ^X^^ ^7^^ allernaast aaöjjggfp.han^ 
rEf^l^^^^Hi^^^??' 9?^.^?.^!?*? een. oaafTchqidelyfc dierji^aï gf^ 
JP^gffi J!?|U ^an mynj^ jsyd^-te, zien. Al? ejen g/ï^^eltó ni)»7 
f*^,.5Jel^oek ij^ ea ^Is^flïyne andeie helft ci^ch'ik «j» Jo^ 

4 -»* 



Digitized by VjOOQIC 



^fttkte imc TSMfft hond de myne; ik gaf my^^er^ en yni^ 
dien tyd ood^svoiHl ik hoe üchooolKSd, door nianne^ke bqit*; 
di^ig ci^ wyslieid welken alleen de weiientlyke icbfKH)]^da«[ 
«yn, ov^eTtroficn woideip» .. ,^ , . , < . . \ 

^ .J>us ipiak onze algeinene moeder», en leunde i^ ogfUy 
di^ eene .opftraf h^ eel^elyke,^e^4e en zacbimpedigie OffleH 
f^chiktl)/^4..to kennen. gaven» an^ea vtflen V^(^r.,^^oxn*; 
«BDKfid^aan.^^iie «yde; baar nakend ifwelknde lK)f^30irfl^^9 
t^ dei^.^yn^» ;|]^en bedekt d<M» Jiet yiMywd it^^bim^ 
|alde lokken ;r by^ vanukc dooc bate .£:booabeid fnvecpUfer 
tende bev^jUJi^heden lachte met verhevener |ie£de> baar lo^ 
dan Jupiter .{8^^e Juno toeladijt,. waneer hy de w9UMn:beK 
^^angerCai .welben de lcntebloemea.ap hevelden ft];ooiM9.«.fiy: 
4£ukteba9svioeder(y]&eUppennet4»uveD^>uirei). UiiHHi^eec*.. 
de deduiyeUifb om, loerde ben.eydeUugs aan met eenoqgsoj 
kwaadaar^ji.al^yverzuchtig, ,enjaaunerjd|i^ dus t^ m^xfihm^mj 
Hatelykv pynig^d gezicht 1^ z\i^c;i dm 4<^ze twde.-gnJbiiKl 
apllgea zich'-in elkanders armen '^repgelen» en zal. #( gi^ 
lukkig E()en de volheid van. zegeningen op zegeningen htj^j 
fien g^nj^ten^ t^wyl ik. ter belle vcfdQtpn^ ]f^ jg^oeaMi 



Digitized by VjOOQIC 



C<50 

noch libfdé, naar tomeloze begeerten geensmts de geringst 
1^ onder onze eeuwig onvervulde (traffen en eene opftape* 
llng van fiwirien op finsrten, om ons te martelen, wonen»' 
Doch laat ik niet vergeten hoe veel ik nit hunnen eigeff 
tfiond taeb gewonneii ; aOes/ gdyk my toefch^m, is geenfints 
bét Ktmnt. Gfntsch ftaat een dodelyke boom, genaamd da^ 
ÜÓom' der kennis, en van deezen te eten is* hun verboden*- 
IPe k«!nttfs fimi "verboden t dit veiwekt agtei^ócfaï in taeeftr 
gene zweem van rede. Waarom zou bonnen 'Heer bün dei^* 
ttisgminént kan kennis te hebben zonds xynt kan zy deo 
éood Veroorzaken? (hran zy Hechts door hnnne onwetcnhcidf 
Is dit htm gclnkktgé ftaat; thrt de proef himnër gehoor* 
zaambdd en trouwe? 6 gelukkig grondbeginsel gelegd om 
Imn verderf daar op te bouwen! Daardoor wit ik hnxÈ gemoed 
tot begeerte naar meerdere kennis atnfporen, hün de nydige 
bevelen doen vferwerpén, uit gronden om de nederigheid te 
bewaren, by hen welken door de kennis God gelyk zouden 
ftiftegen zyn; wanneer zy daar naar ftrcven, zullen zy eten 
en iterven. Wat kan tiatuurlyker volgen? alvotens nogthant 
«loet Ik dezen bof «asuiwkeurig navorlüiende dooiwateo» es 



Digitized by VjOOQIC 



fiDinhoeliiii denselven oDdoorzocfhtltten. Yfetgevilmog^ljk 
voert my-derwaarUSt waar ik aan den voet eener (pringbroo 
«f in 'de digee/fclndiiwcn eeoea wkndelenden afgezant des In* 
weth aamm^4»m van htm tcveraemeit» het geen ny veider tt 
neten nodig la. Leifc intusdhen 20 lang gy moogt nog ge* 
Inkkig paart genier tot dat & tenig keer «we korte zaiig)iede%^ 
want 'lan^tföurigé eüèndeA (laan daarop te volgen. 
' ïih sseggéMlé -^tidde hy zfhè trotfdie fchxeden met vei* 
flélitiiig 'imn^htin af, terwy] zyn oog mét loosheid omwaart^ e» 
ving aan wóód«n wüdemis, bèr^ en diden te doorktuisfai* 
Binlisfchén daalde de ODdcfi^nde zon in' het verst verfdiieC 
vmar de hemel, de aarde en de oceaan' aan eikanderen grenzen^ 
langzaam in het ^westen neder, en fdioot hare reebtflieekfHie 
ivondfh^Ién tegens de ooftelykè poorten van het paradys. Dtffle 
ivaseene albftste fteenrots, opgehaald tot in de wolken, wydcii 
^^erfe te zien, en hngs dezelve wentelde zicheearenkeld voet- 
|htd opwim^svandéaarde. Al het overige was eeneafgefcheurde 
lüp, overhangend op een geftapeld^ en ohmogelyhtebeilygen» 
Tusfchen de pylers deze^ fteenrott zat het opperhoofd dc^ 
fcwlfchg wa(tor9, CalmeI»enverwaditi9(denMChtl JLomlrs 



Digitized by VjOOQIC 



0tthttm t^efiót'ét JCIIJ0 Aes'Jbcinds ongewtpènd'lnioiic 1mIi| 
écnlpeleit,. en nkt. verre. rvan dair hingen famne Jiemdfch^ 
^ponen^ hvnne fcbilfkn» helaea en Ufattm^^ykÊmmcnd mm 
%i49Ê9^^^^» en gqpd. Al^tr kwam Uci^l g^gMen Img* 
d^biftn.eener «onneftnul lot.litin nedtr^niet ck l^ielfaeid vnv 
fSSeicbïot^nde A«rjii>.d(^ h^»ti^y heK.Mn^deitn van. dea 
nacht, wanneer lmin^tKM:e d|n^n d^ HMit v^dMijten «H -do» 
Sjfi^an verkondigen ysnw^lk^n ptuntvan k^t^xm^dt£kv 
l^n^kiyiAden ziUleip bv4dp;Q|l}aa^gip]:ak|iy4a;9il909rdei|^ 
,. 4an.4i QaViel i».do9r;l^i;.lot den last en .dp raagiiwkeufigt 
)iS|gt->opgodii|gen tcrverbccdisg dat niets n^dec^jf dflxe filfiatJt 
zou^Bif^n naderea,of oven»)kn« Qp den hoogden nüddtgyai^ 
he^n n^er^e een gc^t<niyofi koge^ yvecig .g^lylv^h^ fd^e» 
fi» mc^ van de werl^ dQs.Alinacbtigen tQ vfiinenicn, en i% 
kit^Jby^ofidsi: van.'d^ ui^^chy^ het jqngst evenbeeld God»*, 11^ 
vrig4tMm op siy^m «««.-«.eer fpocdig vooftg^c;t,^etmyn^ 
^cn, eii floc^ zync^fuch^gei voetftappen gidc;, doch op fcet 
gebergte noordwa»^>van Eden gelegen wa^r hyallei-ee^st ^UMf 
]|9}dfl;eeg9bei{ieurde.ikw6]|kabUkkei) in zyn^laat^porhaoely** 
Itt^ioaoedsbe v^gmgfio: vwdvisieiA m ont^ekaÉiéndMiJttiacU 



Digitized by VjOOQIC 



C5S> 

Oeduungvo1g(3e hem myn oog, doch onder de fchaduwen Verioöè 
% hem uit het gezieht; ik vrees dat een der gebannen fcbarea^ 
liet gewaagd heeft uit den afjrrond op te flygen om nieuw^ qpliis*» 
ven te (lichten. Wend alle uwe zorgen aan on hem teonr^kkob 

De gcvteugelde krygsheld antwoordde: 

Geen wonder Uriël dat uw volmaakt gezicht, midden in den 
ftraicnden omtrek dei* zonne, uwc zitplaars wyd en verre heeni 
fchouwt; de fcherpe wagt aan deze poort geplaatst laat nie* 
mand doorgaat^ dan zy die welbekend, uit den hemel dMen*' 
Ën fints de middag uur kwam geen fchépscl van daar neder« 
Gy weet hoe bezwaarlyk het is geeftelyke zelfftandighedeii 
floor licfaaamlyke hinderpalen af te weeren, wanneer een geesC 
Tan eene andere foort gezind geweest is om over deze aard« 
fehe fchansfen heen te fpringen. Doch wanneer hy van wies 
gy fpreekt e^ens in den omtrek dezer velden in eigene o£ 
vreemde gedaante om te loeren mogtrond waren, zal zulks bf 
het aanbreken van den morgen my bewust zyn. 

Deze waren zyne beloften, en UrKIl keerde op dezelfde hel- 
4ere (traal welke thans haar uiteinde opwaards keerde en hem 
Miiiti8 Iwderwaardf naar de zon voerde, nu acfacer de azori^ 



Digitized by VjOOQIC 



ftbe eilanden veit>or«en» naar zynen post terng. ' OTde eef^ 
fte fchyf des homels, was meton^iooflyUc fnelheid hcrwaardj» 
efona» aarde minder tenven teling gefehiktwasmet eenenkor« 
ceren vlucht naar bet often gerold, om door tenig gekaatst purpur 
en good de wolken te fieren^ die den weftclyken croon omrollen* 
5 Nu naderde de (tille avond, en de graauwe fchemering om- 
kleedde alles in baar emftig gewaad. Het ftilzwygen volgde 
baar, want dieren en vogelen badden zich verfcholen, die ii| 
bimne grazige bedden, dezen in hunne legers. De wakende 
nachtegal alleen zong den gehelen nacht hare zwaarmoedigie 
liefdezangen, en de llilte verrukte zich aan hare tonen. Ni) 
gllnfterde het ultfpanièl met levendige Saphicren. Hespenist 
het beïr derilanen altoos geleidende, (leeg in den fchittérend* 
ften glans opwaards, tot dat de maan in wolkeloze majeileic 
Opgerezen, eindelyk met de pracht eener koningin haar on* 
vergelykelyk licht onthulde, en haren zilveren mantel over 
de dinftertais heen wierp. 
' Toen ipnk Adam tot Eva: 

Schone echtgenote I het naderen van den nacht en alle dit 
diogen tfamis der rust aanbevolen, herrinneien ons toe bet ge^ 



Digitized by VjOOQIC 



'BOt eener zelfde verkvikkingy immers God heeft arbeié e» 
ruft» gelyk dag en nacht by den mensch doen afwlflelen ; 4(1 
thans rollende avonddauw van den flaap, drukt met een zagt 
en fluimerend gewigt onze oogleden neder* Andere fcbepfelea 
wareneden gehelen dag zonder bezigheden rond, en de nut 
is bun minder nodig. De tnensch heeft met het lichaam of 
mèc het gemoed zyne dagelykfchc bezigheden, een teken zyner 
waarde en der gunst des hemels welke alle zyne wegen gade 
ftaaty terwyl andere fchepfclen werkloos rond dwalen en Go4 
gene aantekening houdt van hunne daden» Morgen, eer de vroe* 
ge dageraad het ooden met hare eerde lichtfttalen bepurperd» 
zal onze tegenswoordige arbeid ons weder wekken; hier zal 
de bloeyende boom, gintsch het jeugdig groen onze overichi^ 
duwde wandeling op den middag, en bet welke onzer te fpottea 
en meerdere handen te vereisfcbcn fbhynt, ter befooeijing der 
welige fcheuten, onze zorge vcreischen. Ook deze bloemen 
tn dmiperde gommen afzichtetyk en zonder order verfliooid» 
tisfchen oitzen byftand, wanneer wy ongehinderd de paden 
willen betreden. De nacht intiiirchen beveelc^ons naar het voot^ 
Jcfanfc der oaoiur de nut te. tenieteii. 



Digitized by VjOOQIC 



<»5«> 

Era met eene volmaakte fchoonheid gefierd, «tnwooiüdft 
Jk/j^ deze redenen : 

' Wat gy beveeh, myti oorfprcmg en gebieder, worde zonder 
■tegenkanting door iny gehoorzaamd; God heeft liet dusbevo* 
len; God is uwe gy zyt mjne wet; dit aHeen te weten, is dè 
gehikkigfte kennis en de roem eener vrouw. Ai aw gczelfchap 
'vliegt de tyd onbemerkt voorby ; by u zyn jaargetyden en hun« 
«e verwiflblingen, aHe genoegens niy even aangenaam. Lieflyk 
Is de adem van den vroegen morgen ; zyn lieflyk ryzen aangc* 
*kondigd door de verrukkende cboren der vroeg ontwaakte 
•vogelen ; aangenaam de zon wanneer zy de eerfVe ooftelyke 
llralcn over de bevallige landftreken, op gras, geboomte, vnich* 
ten en bloemen van dauw droppelen fchitterendé, heenTpreidt^ 
^veliiekend de vruchtbare aarde na eenen machten regen ; baU 
'zam 2agt de nadering van den aangenamen avond ; ook do (Hl* 
'letiacht met dezen aan hem gewyden vogel, des» fcbone maatf, 
«deze darren de diamanten des hemels, haar gevolg ; docli nodi 
^ftdem van den morgen wanneer hy aanbreekt onder het weK 
M4tead4dM>or van vroeg gewekt pluinigedierte ; noch de i^ 
aende zon over de aauniniiigflc fauulftKek ; «ocfe loiiid^ 



Digitized by VjOOQIC 



a^eh vnicbten,ifocii ?bloeiBen ifiet 4i»iwdcnppelai 'Vettaii^ 
8Qch de Ueflyklieïtf na. den fevtUea cegèh; iiDch de nilitfè 
lüelkomen avond ; nbcb de ftille nacht met den lien gewydear 
vogel; nocb de wsodelingen by bec «fléatidir of fchkterenéi^ 
ftatren, t— ^gyn a^aangenaam zonder u^^ 4klMriMuirom fijiy« 
nen dezen dên^^elieliin mcht door>? voor tvlen dit ve>bazèn4 
gezicht, wafiitêer de^fliap aller ogüi 1»ediAt heëftf? - -^x 
^Onze'algeiuèitó fta»kV9der antwoowlde^ ¥aiiti: ■ s 

- fbochter Godinen dër-MeiiscIren, tiio}k^ifièttè*Eva,de£6n1lèVM 
4ieB baren loop> van den «eenén^motges.tas'aan den vbtgettdW 
wond rohdsonk^M tafdrylc te volbrengen^ «f. j^yzen én'datea 
l^epegetd^ om:vollieseii, boewei .nogjdet.gebDxsn9.imi'land: tgc 
4arid het loebcreld'liebtmic te delenj-ot» daiMMdk^metteduillei» 
nis hkat óiid gebfèd ifièt-bèfneme, en hët leven éér ffttmnr'^ 
aller dingen nithMkfié: ^Deor ileze #iIdd«diiïriVdn:ÉnjHidl 
«liiléfen verlicht, wéhte^' üy fliét «ene «ach(è mviitliite van 4ct* 
•fcbilicnden' tnvlded ^gHlöofó, gekoesterd, toëbéi'dd ^n gévoMt 
■ Gedêeltelyk vtóèyëd 'hire" ' vermtogehde ' ferafefeeh op ' alle»^ 
rfAaAten welke óp 4tf:aif»lc-gfo«yén, lied^^^Mlr beUWttMT 
klllHliftle*om4óorli^ fatagti^:j:oiUW<t<iaèfli>dgy irtt eéi gflhfl i rtai 
L 



Digitized by VjOOQIC 



%fiaom ont&ngon»- 2y daiH hoeviel niet gsée gefltgen in liet 
ddetist dérdaciiil,:fchyneiiniet vergeefsv Dienk .6ok geenfints 
ent het den biemd aan béfcfaouwers, . God. aan prys en dank 
l^ude ont&reken^ lofi^hoon de mensch tuet.'befleiid; milIioencQ 
goestelyke wez/B«| wandelen^ hetzy wy waken x)f flapen» dat 
j^fihtbaaC'Pp dos^/Aat de rond. iUle dfzep' befpusgelen dag .en 
nacht zyn^ wierk^» en iswaayeit den betaamlyken )of opwaardf 
tot hem. Hoe -.m&A&aui hoorden wy. ter: middernacht van; de 
QfUe we^rgaln$n4e heuvels of ulr de llapiendlb Mroudtey'fae- 
mtflfché fleouneny «die nv «lleen^dan door andere tonen :geaitt* 
■Bbord/. baren >groDten.fchepperbez6ngèat Menigmaal wdnneer 
0yih fchaxcu;dBa«acfat]ioudci], of hjr iiaohr'^zorgyuldig rooi 
€tfi);:iit?ftenluitiiiQabus choor vereeni3d»;gevpq(d \Kf het h^ 
|neU^ geluid, va^UeflylL luidende Aisren» vei^delen •hunof ger 
^^endeivn<$)i^.^yern)kkei}ons tot.deifJi^meU < r i. 
•7jpu«^^/pi9im4^ m^^^^'Zy ^^ V> ^mi vau hun geinig 
ti^ pacht-pr;eeL;^^e plaats door, di^p oppjs^en planter gtkóh 
||^n,.toen .hy a);!^ ddngen voor bet ,aangpi\a^3t 'gel^iik 4w 
ipenichec befinald^i Jie; dak was een . wieefsel van.lauren. j^ 
«riitiiertiUum^ajuidechogecgroeyfad broei en.«webi«hl0iil 



Digitized by VjOOQIC 



lovsn.dc Acantus en atidere geurige beefterf omlitiiiilett taf 
jieidci^y/dendegroene wanden, Dcfchooftebloemenf delrismef 
tlle hare verwen, de roos en de Jafmln verbleven hare beblocm* 

de hoofden daar tuslcben, en wrochten een Mofaisch .werkihilu 
^«ggrftll^ceodeCrocus, deHpfinth enhet viooltic.den grond 
jBJct eene ryte mengeling van meer verwen a]^ inde koftelykft* 
.zlnnelecMen Van edelgcdeentcn ftclen. Tot deze plaats nadet» 

de geen dier, geen vogd, jjeen gekorven diertje noch eenigai^ 
jiler fdieprd, zo groot was hun ontzag voor de nenfcben* 
. |n fchaduwryker^ beiUgcrnoch eenzamer prielei^ hoewel flechtt 
, verdicht, mogten PaniiochSylvanus immer (lapen, nochFaumis 

en de Nymphcnwonen^ HJer dekte de nieuw gehuwde Eva in 
.eene byzondcre afperking het cer^t haar bruidbed met blopmeni 
.lq»nsrcn.cn\vchj9i;cndc-kciiic!on; hier ftemden Jieïn^lfQhe cho- 

rcn van fi^stvierende engelen hunne Hynmen a«i op, die dag 

.toen zy Imr in nakende fchoonheid, toton2ea,ftarpvadctvocy- 
. den, bctff opgffierd en/bem{nnenswsardige^ al%|^n4or9, do^t 
,^^<^ Goden met .alle hunne wfJdaden befchonH^^, Idaarac^l 

de treurige uitkomst m^kte beiden maar alrte^ gfriyk^; tm fy 
tjdpQc ^me$ t9t f)iej9 i«|\yyjqi.zpoii vi^.^njMwi«^i i»^ 



Digitized by VjOOQIC 



fëté^èttrüe ViïtLhta alle inèhftlien vèrftrilite, om vain den'^6> 

tien wraak 'te tiemen, welke het öoHprongelykvuurde» heiliclf 

IntT Jtipiter ómroofd bad. .v..: •. i 

•' Aïdiis töt huime fctóduwTyfcé rdstplaats genaderd, bleven zy 

beiden ftaah, beiden keerden zy zich oin, en aanbaden ondeir 

'den open hemel welken zy aanfchouwden dien God die-dch 

beme^ dé aarde' en het uUfpanfel voor tiun ontdekt, denwedef- 

ïchynehdett kogel' der maan en de flerrenpool gewrocht had: * 

' Gy ook, fdró baden zy) almagtïge maker riept den nacht, én 

'vormdet den dag, welken wy, in ónzen beftemden arbeid, (n 

'wederkerige hulp en wederkerige liefde, de kroon van alje 

vwe zegenfiigeh ' door u ons gefchonken, gelukkig ten einde 

•Vjtagten. Gy fchonkt ons deze zalige verb'T^laats, voor oiis 

"klleen te groot, waar de overvloed dcetncmers derft, éh ifwe 

•^iegeningèi ongéplnkt op de aarde vallen. Doch gy hebt lüi 

'ons bédén tétt'gêflatht beloofd, dat de aarde vervullen, én 

^mctóns^ uwe eindeloze goedheid verheffeii zal, niet aüeèn 

'Wanneer wy waken, maar ook dan wanneer wy gelyk thans de 

JDaMdadigèbiBdèelnig van den fïaap zoeken. * 

; r 'DoMttaSrittfal^biiden sy en- sgndét tdit «e Hatatep Éaéètê 



Digitized by VjOOQIC 



gdiiuiken danrop zttivcre asQbidtog nréIbe1iaig)|ykst.nnGo^ 
^ngen zy hand in hand luaf bet binnenst gedcelt« hunner hutte.^ 
^ lagen zy zich nfust elkander neder, niet nodig hebbend^ 
felyk wy eenen bezwaariyken last van klederen af te legg?n« 
Zeer zelierkeerde Adam zich niet van zyne fchone bruid, nocl| 
wdgenlc E^«'de geheime zeden 4ei: echtelyke liQ£ii^;.4e hiu* 
«heiaar moge met uitjwendigc goftreagheid, van zuiverheid» 
beitige plaats en onfdiuld ffSï^eo, als oniein ontbeilif^p wm 
God zelf als rein verklaard,.. aifi fommigen beypleo,. anii alla^ 
geoorloofti heeft; onze xaaker bevoelt zich te vermeerderen^ 
wie durft bevele» zidpi te. onthouden dan alleen onze verwocf^ 
Ier, de vyand vw^ God en menfcbea? Heil u ecbte^ke liefde | 
febeimnisvdle wetl ware ^fcon der tpcnfchelykev^rt^laiitiittl 
eeojgsteigefido^ tn bet para<bü» m9il'<m^i§»Uks\i^4S»mm'k 
fcbappelyk wast poor u weóga 4e fiiKHle l^iatfiii voocnntt 
Set menscbilan vBtdccven, tot betjoevemnitigiVM^e'lïaAnetf | 
door Ui ts rcfd»4» n^bc, 99 .biHykbetd $n xulvflrlteid gaiinid. 
^t, werden de dierbare hm^^ÏHfifh ^^ ^ 'db rbe^lM^ 
bulder vior vad^« zoo* tn broeder b^nd. Vdtve iy Vituvm 



Digitized by VjOOQIC 



\ 



flists onbetatnAyk zoude denken; gy welkers bed onbevlekt 
ftn zuiver verklaard is gdyk het voonnaals door de heüige» 
en aartsvaderen gpbruikt werd, zyt degeduurige bron var.a11« 
liuisfclyke genoegens* Hier bezigt de liefde hare gulden pylcn^ 
hier licht hare onuitbluschbare lamp, hier klapt zy depnrpuren 
wieken; niet in gekochte lonken van jongo docbteren zonder 
liefde, zonder vreugde» noch In dierlyk toevallig genot; nicti» 
éea minnehandel der hoven, vermep^d met dansfen» weeldrig» 
vermomming, nüddemachtelyke balls of Screnadea door den 
f einelyken minnaar aan zyne fleré fchone gezongen, welke liy ^ 
^rcrifamdige^, met verachting van zidi zou hebben afgeweerd. 
ï>tzc zich omarmende twee werden* door de naehtigalen' in dew 
ftuip gewiegd. De bloemryke zoldering (livoide op hunne naakte 
leden lOzen» welken door den mor^n weder vergoed werden^ 
Claa]^daDg6Z^end,flaapdiui allërgëlukklgst p^r wanneer gcesi 
f dtdüdgevibitvwe begeerte is,' en zoek nimmecmeei te weten | 
' nai» bad de nacbe met zynén befchaduwden kegel ditiiic4 
geftiekt ondismwnsch gewelfset tkalf vreg berg aan gemeten f 
%K>or dè ^penbeAe poort ïtonden op ft&t gewoonlyk uur M 



Digitized by VjOOQIC 



Ct69 

.^ ütditNidirt^bettitBn»' «Is GMbciel tot'dtn nnsten Bspi^ 
^eittin BiBgfl ge)ylÈi<aldUsfpnk: ! - > 

Uriël trek j»et dehelft vin dezen met dfiiWKiwfcesiigfte wigft 
'legen de gseazenjvait bet zuiden; de Jinderé helft wende zïci 
noordwaard^ «ft.oft»i ^tm$ zal gehed het wefben enfiiiite» 
^y ,lGbeldden.gf[ïH> ^Hammen, die naat lm IcbUi^ deze naardia 
4ef < fpeeri Daanadep^y tweefterkecatmoedige geesten^wdkea 
«nc|erbemhe^ezagnvoerde^ en 4saf Jhwt.'deryoleénde beveknt 

ItlHidel/eQ<,Se^iandoera0e1iLt4eSECtfhofniecé0negevtaiig^ 
fiiclhetd^ en gdne felmilhoefe b^é obdoofa»dit; maar 4>oedè 
iiliZQBdeclteid dénMards ^nanr deze twed itikoüQ fchepfelen biiiS'^ 
vesten» ea'ntt vadg/^li leadsflapend, geen onhdi vrezen. Eeif 
van den o«lei^ng?der.zonne kanmr déz^ avond herwaards^ 
verhalend».4at eep helfche gfM^st (wi^zon zulks vermcMsat^ 
aan.de, groa4ek^d«rrl^ll^^tklm9n»lQa>mw)%herwaafds.géiir 
?€«nen had,enlHtiimtwy6êl om kwaad i» bedrsfven cond^waidf f 
Winneet gy étsim vifldc, jco grypt«n voert hem berwaatds» f 

Busf|«aklqrtf«nvestcöHaanhetboAfdzynerbtinkendefciHUMk^ 
welke de maan verduisterde; naai? deze twee namen den wei) 
luttx )iet!péiael 4Hn hem wclkea;S|f z«efacca/te vinden. OOkk 



Digitized by VjOOQIC 






000 

oor van Eva« beproevende oin.di^or duivelfclic kunst de fpthig* 
^Êtéttfüt hant ztnncl^etd te bereiken^ én daaiin volgens zyne 
begeerte begócbelmsen^ gezichten en dromtsn te fineden ; of 
anre betmogelyknietinbUizetid vergif har«l8vtlii9ge6st«n,doof 
lier sniverst bloed» fdyk ^a<;bie uitwaf^min^it -iiit zirfvert 
flxomen ontftanui, teaaoKifen» tot nHsnöegde'gediftAirên, ydeft 
Inop, vibfte begeerten^ on^etcgelde lanai c^ te wekken,' en 
iBuroictopgebUtfenèinbisefcifiig te bez^cawgeiien) Welke den 
hoogmoed birem Terw|ilhy biennede< bezi^was, beroert Ithunel 
tan sagtskens metdsyne.^eer; gene valscbkeld kan voor de 
fBomkinf van wi^en in den bemel verOaokl» bedian, nmar 
freidt in tegendeel gedrongen om. tot bain eigebe gedaante 
femg.te kefen« Hy %ringr op; <iet «leb oncMe en^o^errom^ 
fMi OeiykimiWivecfiie-vMik.'gevttlenfft'c^^^^ 
jfefest eenen geyieesdèn kfy}g in ergena «« t«6rradbuis be^ 
^maKIg de «ntoe konelr^^ti^ttigsniet éenéiOïüHiMkkelykefr 
1pe»d tiolm uitbarlHm enéelücbtdocn onc^rfMnen^ dnsiprcMig 
# MM in gyne el8«a«^dMMVe«^ Belde ds ibbone ergelev 



Digitized by VjOOQIC 



tiMlen zy zon(fer (cbr^on hén onder de ogen : » 

Wie van die inuieende feesten teriielte veroordeeld agrt'gü 

ücstn uwe gevangenis oon^ucbc sytt vatio» ntgy lilcf 

dm verandecd gelyk eea vyaitd in eene binderlai^ on aia1i# 

koofd dezer flapemle te waken ? - -r 

Kent gy my niet ? vrieg SKt«ii vol van hoon ; kortlingt Iobm» 

4et gy my immers» boewei niet * als üw nakker? ifcaititt cm n 

lang tociveUceQgyittetvei9iogtteft]pgin«'Ooftr«y nieite lumr 

nen veirwdt gy i» Miren als onbekend or de Uagfti van mm 

§omt te 2yo. Of wanneer gymyltcni, wilacMnvnggCfydtn«% 

waarom v^igt .g>i u g&9ndïcluLp zo ooveiticlicer sak* Mf 

ils faec ad^Qfilgen?, ^ 

Zephon be^ottdig ttcc be^vöttin^Jmntvooidendek seifIftlHiM 

Penk niet Afgevallen geest dat u«« gedaante nog gpl^ inü 

vorige, of OW ghmt niet «venliinderd is* om -gekend ie worden 

tis ftolidt gy in uwe volle sinwe^ttid i« des hemel, ToenoMvlt 

toen gy ophiéldt goed en faeHig të atyn itftsk dexe gbms vaa% 

cn.tfaaiis g^kt gy aan de xondor ofi^ wm de. onfekie duiOadi 

t(6wnrp]ftet» tmer vttdoim»!»^: 9^ ^¥m ntedff 911 ^ vifr 



Digitized by VjOOQIC 



Ci«0 

fdicffl Mitf Q.voor hm. zult nottten vefaatwoorëen w^^ 
ons gezonden heeft, en wten gekst is om deze plaats te bcfehef* 
9|en en 'dit paar voor onheilen te bewaren. 
•*. Du» fpcak de Cberub, en zyne nadrukkelyke geftrenge verwy* 
^gen-gaven aan zyne jeugdige fchoonheid onwedcrflaaubar^ 
bevalligheden. Vernederd ftond de duiyeU gevoelde hoe eer^ 
«nttdtg dé onfchuld, en zag hoe beminnelyk de deugd in hare 
fraie gedaante is: hy zag bet,:zyn verlies wroegde hem, e« 
toovat doordien zyn luider zo zichtbaar was ai^enomen. No^ 
tfians veinsde hy onverfchrofekenhcid. Wanntfef ikf rnetn ftryw 
êen moét, zeide hy, het zy dan de be^ met den beften, mee 
hém die u gezonden heeft, of met u allen te finnen, nïet mer 
tl zendelingen alleen. Meerdere eer is door bet eerste te winne» 
ètt minder te verliezen. Uwe vrees, hernam 2ephoB onviocfcbrot'- 
ken, zA het bewys ons fpacen ivat de geringfte onZer allen 
ttgeD$ u onzalige, en daarom wankelmoedige vjem»g«> 
i De aartsvyand, door razebiïfi verftomd, veneogt niet te ant*^ 
woorden! doch draafde gdykeen trotsch feUicideld ros het 
Mk fchttimend op het f»t gebid knabbelt , htïogancdiy 
tooruit. Vrlicb«eloo»dich^bcitaftteftfydenofttviisiditen^ 



Digitized by VjOOQIC 



ie yerffchtlktiiisen van boven baddeo a)» k$n '^XftiS^- 9^ 

gyne uotschl^id.gbbooken* 

^ Thans indenabyfaeidvan den weftelyken Koek gekomen,»* 
gen zy de-in een half rood ftainde wachters, in gelederen digt ge* 
ioccn om de naafte hevelen af ce wagtcn. Met eencluide Oenvne 
Hep Gabricl, hun opperhoofd, aan de fpits van dit icger hun toc4 
' Vrienden l ik hoor dettfcden van fnelle voeten, die berwaard 
(loeden, en erken by bet lèbemecUcht der (brren itburiel eh 
2ephon doOfr de Tcbaduwen; een derde, koniaglyk van aanaen 
doch in verwelkten liiifter komt mee hun^ zyne houding en 
qrne trotCche flappen fchynen die van den vorst der helle, zon* 
der flryd zal by Vermocdetyk niet weder van bier vertrekken^ 
|»u(t moedig, de trittartlng fpieekt uit zyne blikken. « 

Naaiiwlyks had hy geëindigd^ toen de twee geesten naderden 
fcn konelyk veibaalden wlenzy berwaards voerden, waar h|r 
gevonden, we)ke zynerbeaigheid^ en in welke eene gedaanttit 
lioiiding hy ontdekt was* ' f. .1 

Met crAIHge blikken fpfak <IabHcI hem dus' aan : . . >^ 
Waarom Satan, bebcgy de grenzen aan uwc boosheid geftelff^ 
^B^tmyxtfi^omdf^béziIjMèn Vdn anderea te •ftor^n.-w^keil 



Digitized by VjOOQIC 



%tl verre vtn vW mpiteiia' voorbeeld te volgen uit magl e» 

recht u vragen, welke reuUloosbeid u ia deze plaats gebragl 
fceefc; gelyk hei fchynt ondernomen, om hen ia hunnen flaap te 
Horen wiens woningen God in zegening hier geplant beeft f 
' Daarop antwoordde Sacan met veiacblelyk opgeflageni 
frenkbraaawen: 

Gabnel, in den hemd hadt . gy den cocm van wys re zyn, als to** 
danig heb ik uook befchduwd; maïir uwe gedane vraag doet m|| 
daaraan twySeten. Wtor leeft by, diezyiie[pynenliemint?^ wif 
xou niet, den weg daartoe vindende, uit de helle breken, of) 
fthoon by daar in gedoemd is? Gy zelf buiten twyffel zoudi 
fulks doen; gy zoudt n aan eemge andere plaats van de pyt 
allerverst .verwyderd, (loutmoedig wagen, deiwaatds, waai} gg 
•boop zoudt mogen voeden, om uwe finarten voor de ruskien 
-poedig met de vreugde^ uw kwellilig te tca::«niQeiciK Dit; n« 
90ek ft in deze pUats« fiocb deze it 9811e rede voor u, die al. 
leen het goede kent, maar het kwaad nimmer. ^geproefU b«bf« 
En gy weq>t my a^nen wilvoqi^ djtt^ons gelierkaki beeft ? ilac 
by lyneyzereapoorcen beur^r^fd^i wnnneeebyonsindien 
ifiijfieitn kerker VegeefC m lHW>M»|.z^3V«^ >qpM«^we 



Digitized by VjOOQIC 



mt oy«rfgè ié im^t^ vondon tar'^m «Srieièm, mr S$ 
bèwysttnocH^eiiiielid imcIi beteediging* . 

Dus fpnk :SBton. «iet vemcbtiiig. Der heidemMedisé tniil 
in yver ontdoken vocf de hem mee ecneti verkdie^en gfittt 
tódi te gcmoct: ' • ' . -*: 

• 6 Welk een vcflies voor den hemel fints Satan viel ; by die 
vèn de wyshetd konde oordelen'; by, diedóorzynedwaiahefil 
fefton is en thans zynen kerker ontvïoden, tertig*keert oii 
Mftig te twyfff lén of men den geen a!s wys «ioet aÉBi ne tl BCh 
•dan niet, die hem vraagt welke ^erwegénlieid ronder' toefleiff- 
'n^iïg, hem vandéMngewezen grenzen dèrhelleïiei'vWttfds vowif. 
tly oordeelt heitvyahèid, de pynen oi> welke eene wyze o<* 
*«fc'o«rtvUichteni én zyneftiafl^ te ontkomen. Oordeel dus voótt 
^ertüètelel tot daéde wraak dte'gy vHèdend in^eanlieii1oo|Jt» 
ttwevluckt zèvehmaaFTneller^tcgemdof !j1V,'ende!?è wyskeid 
:die u.niet; (bbynir geleerd ré hebben dit gene j^yndeiloflein^tf. 
géa.tiutfh éénmaal. omvTamdy Man evenafen,' in ^cte 4ieflè tcfug 
r^sweefft. Maar ittauom gy dos alleen? ' Wtoremfff de gehele 
^ M'^ftist ïlevetis w^ losgAmfeen ? Is dë ^ tfilmtei* 'ppi voiftr 
siTtfnfliebben^ zy.nindtr''iw4if diB' gy;i>mvi«^^nfi^olR«i9 #1 



Digitized by VjOOQIC 



07^^ 

dig opperhoofd, de cerCls iD liet viucbMn IVooi de ina]teoy.dtf 
ë^fzaak der vliicbkiUiiKAe. verlatene beodicn4>ntdekt,gy waarde 
jfl. waairlai^d okt «^e^n. liQrwaardr.H^ii^n vlieden 1 

Meteen dreigend en rimpelend voorhoofd ant\yeordd^de Safan.{ 
i'VMt dopi^ien i}^ :^u:a^Her b<i|of ^g Kdmpvan pynen,'b;;le* 
jd^Sende ^ng^U fiy, w^vipeif, in dcn.ikg dedromvao uitb«&> 
^ndc dondcc^ u t(m.i)y(hnd werd geiUngesd. ^n uw^n andei^ 
jfijjfr^wi|j|eteff<)fi (f»e;^r j»ndecftcttn4eyik. z]^ de itoutmoedig^tr 
jj^fuider de: pg^n ^^ XBf^r gel^ voprbeen^dus óok hie;if,ycg»- 
gu^ wipe^c^bedacjy^?^^- Wf^dpo^^nervwamls ; nymnpr 9aI 
f$ii veld^icera zo 4^^ l^^ftai^ ^^r m^ bAndj^n^^Mt na eei( 
jp ziwip.<5i^,^lukte 9ndej?iani^ 

^feoydopr bom j^^ycji «i^t ^dvofei^^ JïC^pifiK).. Jk derlialvcifl, Uc 
}^t^'Pnd9maxfi,9y9T' den eenzamen, afgrond te vliegen, «yi 
.Ifom df ze nieuw j{pr«hf^»e - waereld^ w«ir yw het gemcbt ibt 
V ^ de ^lle ii doorgedrongen; hemdeden.; hier hoop ikccnelif* 
'teite woOnpfaaitSTtt Mnden^^éB mét nync verflagene' volleen 'op 
^dc^4fcf|idejofJn:de middelde liidit^ie kqmen wonen, get«ed 
't«iO:yo«k4Q««J»Qi»timg fiog.ïq«Bi»l jt. 3b»prow«». wïi|[:iuir« 



Digitized by VjOOQIC 



iveelderigé legioenen daartegen vennogeiu Ligter te - 
him, hunnen Heer in den hogen hemel mee lo^essogeRte di0« 
nen, zyncn troon te omringen, op eenen bepaalden afüradvoOK 
hem te kruipen, dan met ray te (Irydcn. < 

Snel antwoordde hem de ftcj^dbarc engeh ' • '^ t 

' Te ze^en Satan ! en. terltond daarna het te liegev; ec»t te 
beweren, het zy wysbeidde pynen te ontvluchteii ; daarna hit 
«mptvanverrptederte bekleden, geeft genen veldheer, maaree- 
nen betrapten leufenaas te kennen ; en waarde gy vermogend hU 
wpocd getrouw d29,ThytQ vopgep? 6 GcheiUgde naamvan trouw 
^9e wordt ^ ontheiligd J Oy,.getrQ|iw? aan wian? aan uwe op* 
^etige benden? aan #en leger V4n afvalligen? wa^lyk zodanig 
een lichaa/n is. zodanig ee^ic hoofd waardig. Beftond daaiinuwt 
ondergeibhiktheid, daarin -de plegtige geloften vanxmderweiping 
-^igy asQ^c gQhpo]:;;aunheifl der erkende opperm^gtnwQdj^^ 
.onttrekken ? £n;gy loze huichelaar, die thans df n verdediger 
|dervx)'heid wilt vertogen, wie . vcrhiagde, wie kroop; weleec 
fjneer dan gy; wie di/^pde dcn'wcuigcn oppcrbeer des. hem^s 
,P^^cbtigcrdangy?£i^>ir^);(^anders» dan in de hoop hem vfa 
.#^ ^W»tefto|eneajelf tci^gee;w?R9cb ^erk op watik n^^ 



Digitized by VjOOQIC 



R-: tfacw^.fludic dcrvraBnis^'Mni «nar gy on^rlodeii SeyH 

•VeHëhyn m 41]c tiiir ninimaer water in deze heiHgc grenzen, of 

^'flcëpittinff kèiened.giddoiikentDtden hslfchcnpod en fluit 

u zo vast in clenzclvQn,-ihic:gy niniiier weder fpotten zuki 

de gcmakkelyke poorten odef:.heIfe svaren te zwak gegrendeld. 

' 'iffiftii 9^fg(le1iy hem, doth xie Satan geen 9dit.ll!»ndè op 

:ée29e bedipigüig, 2wol m nseideis* lAröede, en ant^vbordde : ' 

Spreckatsdah van^loetenen wavtie^ fk uw g!e\'aflgen ben^ trot» 

3|UiB.gnmricva^deCi)erulr;;dodi xyt alvorens ver^^didoi 

•SfwaiWWiFWi-inynen gewetdigett arrti-te zulten gevoelen,' ^- 

-i^hoöndi^dnAI^-dé9 4io<inéts'ld]pr!u'ti^ Vleugelen rydt^ gy itiik 

«uwe medegezé«cn*ïs aan 'dk julf gettwic«ij*yiie zcgekocts hi voitt 

^'pficWrfèngsy^tTtet fbérren bezaaid paden des hemels voörttTé'Rlf. 

Tét^lïfy^^fartt gld^id^'i!èfc?brttwende^'ad^ dcshfc?- 

5iM(fi;fltóètPlKmnèirPfialï>itx'iW èeiiegeftfoémdeniaan^n diarlng- 

■ülenlictti'tóét^e^Me fpleflehjcngt grfyk^ii veldvan Geres tfcails 

* Votrr detr ooêst *^rypt zyn gébaai'de *wotidcn van aïren gdventt 

• WigtjWèi^mrdsdéftorinhaar^weepr. T^flfèlvól^at dafar^flfe 

^^ekoitimlrfrie f ananiim, en XTeeséVóörzyiièrf bóopgevenden oogit 

Tim flb'afiuoh^Tytflt ftottd ^c wöddékrae' ^énin^*allc*zyiiiÉ nAigtveK 



Digitized by VjOOQIC 



ttflielnd, Mkgaéeti \9nteweegryk gèlylc de'Adas bf tfttiëtffif 
synege(hlteb«fenctedew<^k«n, de gevederde fchrik waaideottf 
zynea belm^ en in syhe vuist -ontbraktiet geeriTints aali feMkf ^ 
^eer, of wMtenmmften daarfiiéar 2Wéeai(fe« NUzottdéil^^ 
fthrikkelyktt daden 'gévolgdeR «iet flechts liet pmdys^ mnrztJA 
geheel het (ktrrenheSr des hetnels en alleliödlcIltofièntlooHfe vfoH 
de van dezen {tryd, vernield, t>nigekeeid en in gruis vargaan zyn, 
had niet fpoedig de Eeuwige tei verhindering van dezen vreesfe» 
lyken flag zyne goiid^|i fcliölen lusfcheEt den Scorpioen en 
Aftret neergehangen. In dezelven had by by de fdicpping sSló 
^Gngen, ook de rond hangende aaide met ée tejpenwigttge lucht in 
evenwigtgebragt en weegt no§ in dezelven alle gebeuitenisfen, 
veldflagen en ryken, In iedere dezer 1:^ hy detweegewigten» 
de gevolgen der vlucht en die des ftryds, en fchtelyk vloog de 
laatde itaar boven en (lootte aan den evenaar. Gibnët dit be^ 
melkende, fprak tot den vyaadi 

Satan ik ken uwe üerktc, en gy kent de myne; zy is geei^ 

fints onze eigene, maar ons gefcbonken; welke eene dwaasheid 

dan. om op onze wapenen ons te roemen? de uwen, vermogen 

«iet meer dan de hemel toelaat, ook niet de mynen, hoewel tfaans 

M 



Digitized by VjOOQIC 



^fÊfiMibpld om n •!< flof te vertreden; Zie Oftwsur^s efi lees 
^ iQt in het ginclcbe bemelceKen wair gy gewogen^ en befchouw 
t9e]igt^ hoe^wak gy tytf wanneer gy u durft verzetten., 
•- J^ vyand zag opwaards en erkende de ppger«zene fchaal $ 
I7 toefde niet* tam vlood, monend» ca met bem vloden 
fk^iQhaduwen des nachts. 



Siadè yan het yierdê Gezang» 

•f ■ ' 



-«cd ,:j 



-n-: 




". j 




L:- 








i:'. 








p: - . .-- 


y.i 


l . . : 


V 



Digitized by VjOOQIC 



••• > 



::■':- Tv-/ 



V: Y r D E . Q B Z A K ^ 



<S> 






\>./ 



1 hans rees de lieflyke mor{^ mét' fiurperen ^ppèn ai|i^ 
dén oóftélykcn hemel én bczaahie dé aarde met oofterfchtt' 
f larleti, toen Adam , naar zyne gewooMe jontwaakte. lynt 
aangename (luimerlAg, de vlrucbt der matigheid en de ligteuic-* 
waaiTeming eener zuivere fpys verteering» werd door hèt^ 
riiisch der muhselende beken tü iiCRifdid gelioofmte ^öótaóité 
idem van Aurora trewogen,vro1y%tvcrftrooid.'HetlièRylüi0r» 
géngeaatig'dër 'Vogelen klonk vanafiv Mk«m« Dödi lf<M/ 
gróót 1^ «yrie Verwondering, wahiiëer ky Eva nög-flèpelö^ 
f^d. Haft va^wttdi l<Akcibsn «loiUbtf» vm^n §mxé§im 



Digitized by VjOOQIC 



(178) 

fin eenen ruflelozennacTit. Halfcpgerezen leunt liy zich naast 
hare zyde»j2n4a verrukking tree ogen vanhartelyke H^^fdebe- 
fchouwde hy hare fchoonheld tot in de armen van den flaap 
door de bevalUglliedengevoTgd.' 2a^t drukte' lijr hare band, 
en met eenelieflykc (lem den Zephyr gelyk» wanneer zy Floxa 
tanademt» lispelt by haar aan : ontwaak» myne fcbone, myne 
Echtgenote, laatHgevondene beQe gift des Hemels, myn eeu- 
«rig vernieuwd genoegen, ontwaak ; de morgen ontftebkt zy- 
ne fakkel, en het verkwikte veld roept ons. Het fchoonde tyd« 
(tip van den dag gaat verloren;] laat onsbsfchouwenhoe onze 
verzorgde pjanten zjrn . oggefchoten , hoe de citroenwouddi' 
uitwaaflTemen, hoe myrtb en palmfbraiken druipen, hoc natuur 
hare verwan vcripengt, hoe de nyvere bye de. bloem bezoek^ 

en uit dezelve vloeiende zocti^heden zuigt. 

^. Op deze woorden on!;waakt, .wendt zy ziclj met Harende ogen 
Xgt^Si^ en b?g|nt, benj^te^er omhelzende, het volgend verhaal: 
o<> Qj eenigo in .wielk^n myne ;5ipl alle hare rust )yi9dt;brQn 
^iq^ntynen rpemenvan myne volkomenh^i4» AQC verheugt 
0y«V>tegwwpordig^ïn,.^n/de wedergekeerde niotgöi. Pe* 
IM^güdit^ en nimmoTibiai^t ik eenen zodanigeivdoor, beeft een 



Digitized by VjOOQIC 



' aroom tny geweldig ontflrrfd, wanneer liyeenencfrootfl mag Ijè» 
«aamd worden. Niet dathymy be2ig hield met u Jelykveefsil 
gebeurt» nothmet den arbeid Taanden voorleden dag, nocb'mèc 
de bezigheden van den aanftaanden morgen; neen, hy maalde 
ny akelige beekkenilTen, totöp ddfceh i^ngelakzallgen niicht on- 
'bekend aan roynen geest; eene zacht vIoeycnde{left»,diid!ï<m5^, 
digt aan myn oor fluülcrend, nodigde my tot eene wandeling. 
Ik hield deze flem voor de uwe: waarom flaaptgyÊvaf'vrié^ 
sy; nu 2yn bet de aangenaamfle ogenblikken ; de koelte, &b 
ftflte hoerfcben flechts daar niet waar de zingende nachvegat dié 
thans wsfikt, zyne mclodieuse tonen aanflemt door de: Ktilicle 
liem ingegeven; de volgeronde maan regeert thans, en és^ 
door hare fdiaduwen eenen aangenaneren luifter aan aUe dm* 
gen mede; maar boe mitteloos, wanneer zy niet befcbouwd 
worden; deüemel waakt met alle zyne ogen, alleen om u,dei| 
wensch der natuur, te befcboitwen. U betracht het gdieeb^almei^ 
genoegen, en wordcverrakkend tot u getrokken om onveraade/ 
lyk uwc aanvalligheden te befchouwen. Uwe ftem vermeenende 
te horen, rees ik op, maar vond u niet; ik vervolgde mynenweg^ 
om u te vinden, en altoos alléén gelyk my dacht, floegtkee«^' 
Mi 



Digitized by VjOOQlC 



^|Mid ia dat my (poedig tolden boom der verbodend kennis gp« 
leidde; by fcheen my bevallig, enbcvalligcr aat» myne vcrbef^" 
ding, dan by den dag ; met bewondering befchouwiiie iK hem, en 
,aag eene gevleugelde gedaante gelyk aan dichemelfcbe fchq^ 
.iUen, menigmaal by onsgesien, aan myne zyde; van zyne be* 
daauwde lokken droop Ambroda, en nevens my aanfcbouwds 
by den boom* 6 Goddelyke plam! zetde by,raet vruchten be« 
Jbdeni zal niemand dezelve plukken, en God noch men3(;hhaie 
pingenaamheid fmaken? Is dan de kennis zo verachtdyk? of 
arerbiedt de nyd of iets andera uwe genieting? Laat verbieden 
vd^ daar w9, niemand zal bet goede my langer ontbouden, da( 
gy 20 milddadig ons aanbied* Waarom- anders ftaat gy hier? 
Dit zeggende beraadde byzich niet, maar mee verwegene hand 
plukte eit at by* Ëene yzing overviel my toen deze verwegenc 
fpde door nog vetwegencr daad gevolgd werd* Dochhy, overb 
Men van vreugde, borst uit; ó €k>ddetyke vrucht, zo aarge? 
manr reeds uit u zelven, maar nog aangenamer ^us geplukt | 
Wer verboden gelyk het fchynt, om alleön Goden op u te 
yergadeoi fds bekwaam om den menscb tot de Godheid te ver« 
l$SÊ^Vi^ £n waarom j^oii dien rang beo» kunnen fcbaden ? word^ 



Digitized by VjOOQIC 



1^ góéd aki mehigyiikliger wanneer IwtzicliinêdededtHHi 
bet den Schepper bentdeelcn, of wofdt iiiec veelmeer zyne éèf 
daar doorventieerdcrd ? kom gehikkig fcliépfel, fclione engel, be- 
fninneIykeËva,ki!>ni, deel in myn genoegen. Hoe gelukkig gy zyrf 
Moogt, uw geluk kin boger (lygen^ en uwe waarde verdient 
«ulks. Proef deze Vfucbt, en wees voortian onder de Godeii 
eene Godinne ; flyg, ain de aarde ontketend, fomtyds tot den be^ 
mei gelyk wy, vtrbef u door uwe waarde indebovenfte^baei 
ren ;aanfchouw daar welk een leven de Goden genieten, ti 
leef gelyk zy. * i 

. Dit ^c^ende,.trad by my nader, btagt van da vrucbt dom 
beni geplukt een gedeelte bin myne lippen ; bare aangenami^ 
reuk wekte innty eetie brandende begeerte toteeten, engelyl^ 
iny dacbt, proefde ik baar. YUngs vloog ik met bem tot é4 
wolken, en vol verwondering over myne fpoedige Vlucbt a$ 
tasfcfae vetandériiig, befcbouwde ik deaaide in batv volte ult« 
fcftrcktbtid, een onafmeetbaar en verwiOelend gericht, ondet 
tny opgedekt. Intikffchen verdween onverwacht» myn feteidor 
tnik, gelykmy dacht, zonk neder en diep in. Döcbwelkeêof 
vrougde, AU ik.onDViakc, die allei eeiKn.dveom bevindol > V 
iV4 



Digitized by VjOOQIC 



f,.;|Udtt5 veilualde Eva haar nacht^gezicUCy t^Aémt pd h^. 
pogen, haar ten ancwooidt 

. Dierbaar beeld van my zei ven, geliefde wederhelft, ook nqr be* 
^eft de onrust die dezen nacht ilapead u gekweld beeft. Deai 
seldzame droom doet my duchten; ik viees dachyeenenkwa« 
^en oorfprong heefc; doch van waar dit kwaad? In u, zuiv^ 
gefchapen, kan gene boosheid wonen. Doch weet, vele onder* 
gefchS^te krachten in onze stel dienen de rede als bare opper» 
Iteedcheresfe. Onder dezelven bekleedt de inbeelding deeerft^ 
plaats; van alle uitvrcndige voorwerpen onder bet bereik on* 
ger walsende «ntuigen gekomen, vonac gy verfxeddingen en 
denkbeeldige gedaanten ; pp baar bouwt onze rede hare toe^ 
fienming of afkeuring, en dat geen het welk wy erkentenis of 
mening noemeq. Wanneer natuur nq rust,wyktde redetof ha» 
fe^e^pzaoK vcrbly^laats, en in hare a^ezigheid gochöU niet 
selden de verbeelding en^ctekt baar na te bootveni doch de« 
se bceldteiMen verwarrende, brengt zy misgeboorten voor^ 
vooral in de dromen, waarin zy lang voarledcnc daden met 
nieuwe woorden kwalyk te famen voegt. Zelfs dunkt my in 
ftwen droom «enige overeenkomst met ons gebrek van giati»» 






Digitized by VjOOQIC 



om 

ten svonU,) hoedbl met eenc tMaoê liyvocgfng, te* tftrfaeii. 
Bedroef u intufifchen üiet: hét kwatdkan herf^ctnoedvmOoH 
<co deameosch beknitpcn, doch-afgekensci, moei: hec^ykennn 
lutQodi Aiek noch verwyungin-de ziel tenig. Dit doet myfao» 
pen dat gy ^vafcend 2ult nalaten» wat gy dromciid vinftdiuwt. 
.Weet dan niectalsmoedig,' en benevel deze fdione ogen tiM 
welker zachte bakken meerdere luifter Tcrfprciden dandcliefi. 
^yke morgen wanneer hy opryzendedc waercM toelacht, t^m^ 
laat ons ppftain tot onzen aangenamen avbcid in de woudei^ 
by de bezoomde fonteinen of by de bloemen ; hare boezems opd^ 
nen zich om de aangenaamflc geuieti te verfpreidm, die door deii 
nacht daarin opgefloten, alleen voor y fchynen gcfpaardtezyni 
Dus troofhe by zyne bedrukte echtgenote, en zy werd ge»* 
troost. Stilzwygend ontrolden aan beide hare ogen eene tede^ 
re traan, welken door hare lokken werden opgevangen : twéé 
andere druppelen gelyk kodeiyke paarlen, (lóndcn geteed uit 
bare chriftallen fluizen neer te vioeyen, doch al ccr zyvielea 
kust hy dezelven a^ en beichonwt ze als liet tcUen cenór tcdst 
re bekommering, als eene heilige vrees dcn.AlmachUgen t$ 
lieb^cn beledigd. 



Digitized by VjOOQIC 



CtH) 

r ' Dif^kwim de kalmte üredtt «n beiden yMeii*t6t'«le ^reldei^ 
'veoitwandelend onder het dak der boscfaryke fchadu wen tot h^c 
lopengedekt uitzicht vm den ryzehden morgen, en de pis ci|i^ 
.faande zon die met baie raderen 'nog over den obeaan bingt 
Zy (^boot hare lechtdreekfciie iïakn op de bedaatmdcaudqw 
JN« zagen zy de gehele oofteiyke landfbeék van liet pnadys 
tn Edcn*$ gelukkige vlaktens voor hun opengedekt;hierbogeA 
zy eicb demoedig neder, en boden hunnen Schepper deolibr^ 
handen die zy eiken margen in andere woordtn pligunaiit 
htm betaalden.: nimmer ontbmk het bun aan nieuwe uirdri?k). 
kingen noeh heilige verrukking om bunnen Maker te pryzen s 
in (preken en zingen vloeide ongezochte welfpreketidheid vai 
buntte Hppen^ en noch luit noch harp paarden bj dezaduhetd 
liunner gebeden» of by de mdodie hunner verrukkende gczangem 
ii\k hieven zy dus aan : t 

Dl zyn UW2 glorieryke werken, timachtige Vader van alle goede 
gaven. Aan u behoort de bewonJereudc icheppiog van dtivecr 
Nazond heel-al ; boe oiieindig groot moet gy zelf dan zyn 1 uw^ 
(Toott^eid ia on uiefprekelylr 1 ty vorhefi zich boven alle-de heme» 
ten; zy is onzichtbaar atn onze ogen, en flechts éeseflAauwe fcbi* 



Digitized by VjOOQIC 



.éQwyanliMr zienwy in uwe zichtbare wefksh. MnroofciMA 
verkondigen uwe eindeloze goedheid en goddelyke Almêifpbl 
Spreekt gy, die hem aanfcbouwc, gy Eilg^ttwgy zotaen desüdMsil 
dag ea nacht omringt gy met gezangen en welkiideude choreo^ii^ 
nen troon. Gyheioei en aarde verzamelt alleuwe fcbepfelen mi 
hem de eerfte, de lutfte, hot middeupviif va» aUes en de «nd^og^ 
te loven. Schoonde der (larreQ,'gy,df laatfte uit het gevolg vay 
den nacht aan den hemel, diemogelyk met meerder recht aan df 
icbemering toebehoort, zekerst teken van den aanbrekenden^dag, 
die gy door uwe (l:ralendc kroon den laclienden morgen bekroonl^ 
pry5 hem in uwe fphecr by den komenden morgen, de welUut dapr 
natuur. Gy ?onne, beide het oog en de ^1 dezer uttgodrektp 
waercld, erken uwen meeder : prys hem mc€ lofgezfingcn in uweij^ 
eeuwigen loop, wanneer gy in het ooflen Qpgaat» op den ijtoogifUn 
middag en in het weden. Gy maan, die thans de zon in het ooft^^ 
entraoet, nu met de vadc (Itrrcu in hare beperkte kringen ylu :fi( 
(ngy vyfanddre wandelende vuuren die niet zonder gezangen ii^ 
gchelmnisvolle danflèn u wentelt, verheft zynen roem,die het lici)C 
uitdeduiftcrnis opriep. Gy lucht en eletnenten^ oudde^onet 
<ier natuur, die in eenen gedium'gen kring nimmer rudcnd u vooA 



Digitized by VjOO^IC 



^enfeeet ; gy dk alle dingen voedt en vermengt, dit awe ofnophoti. 
4eisrfcoverwtflklu)f uwen maker üeeds nieowen lof toezwaaije. 
t^ynevdsendampeRdiethanivau heuvels en uitdampende mef. 
ten 6pflygt»dankcrof graauw^tot dat de zon uwen woUigen zoom 
InetgoudbemaaYt, lyst op om den Heer der waereld te loven : het 
^gyopiyst om den eenvormigen hemel met wolken re dekken, 
jDf in vallende ibgcnvlagen het dorfHg aan!ryk te drenken, verheft 
ff zend of vallend den roem des Almachtigen. Gy winden die utt 
èt vier hoeken der waereld wafit, pryst hem wanneer gy koele 
lichtjes uitademt, enin de loeïende orkaanen. Ruischt gy Ce* 
4erèn,cn gy planten neigt u om hem te aanbidden. Fonteinen, en 
gy melodieus murmelende beken, looft hem in uw ndfchen. Cf 
d wat adem fchcpt, tereenigtuwe (temme. Gy vogelen die zin« 
■gend tot de poorten' des hemels opftygt, draagt op uwe vleugelen 
ïynert lo? en verkondigt dien in uwe gezangen. Gy die in de wate- 
ren zwemt, de aarde betreedt of nederig op dezelve kruipt, weest 
myn getuige dat ik my des morgens en des avonds aan bergen, 
^leyen, bronnen en lommer doe horen, en laat mjmc (lemhen 
Meeven om zynen roem te vermelden. Geloofd zytgy Heer van 
iet geheel-al, altoos fchcake uwe milde handons alleen bet goe» 



Digitized by VjOOQIC 



de; en liceft d&nachit eenig kwatdgfagt«eldofveibofgC P »vetJij| 
dit, gdyk het ticht de duidemis verdryfc. 

Dus badeo zy vol van heilige onüchuld» en hun geest vond mU* 
dn de ge wocmiyke rust en kalmte weder. Thans ylden zy by detf 
lieflykcndaauWfCntvdfchen zich openende bloenienen totbna*' 
nenaangenamen morgen arbeid op de velden ; hierbefnoeiden Tf 
eeac rei vjru<;h«di!agendc bomen» weiken weelige takken ovcv 
hunne wandelpaden zich bogen, en nyvere handen ^veieischtt» 
om hunne welige omarming te weeren; daar leidden zy deS 
wynftok om zich atn. den olmboom te huwen ; tcrftond omvangl 
hy hem met zj'ineo tec verceniging gezinde armen, enbamgcali 
een huwlyksgoedzynellcftyketroflcnmede, om de onvmchtb»^ 
re bladcrjefi vanden olm daarmede te fieren. 

Vol van mededogen befchouwde de hoogde Koning de» bemdt 
ben daarmede bezig. Hyricp den gezelligcn engel Rt^baël tol; 
zich, die weleer den jongen Tobias verwaardigde met liemt^ 
feizen,enzynhu«<6lyk met de zevenmaal ongelukkig gelmwdtf 
dochter verzèktcde. 

.Rapha<l;!ztide hy» gy weet welk eene verwarring Satan dooricQ 
didlfterênjifgrdnd uit de helle ontvloden, inhctpajAdyal^efcjuuM 



Digitized by VjOOQIC 



n fff iratcaynViMfficiiieiiifi deken m^t^ttthti gelult vM' 
het incnfclie'yk paar teftopen, en zyn kwaédaartig oogmerk o» 
éêmr&ittt Hst geheel liet iDenfcbelyk geflacht in hutt ce vemielén. 
9t 4efbdven, en br^ng^elyk een vriend met eenen vrieiuT 
«cngeteke van deadag in gefprekken byAdam dodr $ voeg* 
l^by bem ter l^ltatse waar liy de hitte vaa den middag onc« 
li^Ean;.3kh' van den verricfaccn arbe'^d door verkoelende vrueii" ' 
mr of 0ene aangename rost verkwikt. Breng hem alles voor' 
|g«n wat bet geluk van zynen gelukkigen (laat hem kan doen 
f yv<i c l e n4 meldt hem bet vermogen vanaynen viyeo wil; dar 
11 g^ut Jihnden syit geliik bdust-) dit zyn wil« hoewel vry, kan ' 
lannderen^ enwaarfchuwheia synen gelukkigen toefliandniet* 
coi'geloos te wagen « Doe hem vooral het gevaar hetèhouweü* 
lè voorwieniy moeten vrezen; welk een vyaftd onlangs 
Üc den 'beiAelgevallen, deiv vat vananderên, ao gelukkig ah weU' 
dëi'hy^ jü^ekt te bewerken. ï)bor geweld zsl\ aulks nimmer ge-^ 
ÉSmsdea, ^aar door léogcns-cm bedrog. Dit alfes doe bun wetene 
op dat zy» myn gebod vry willig overtredende, niet kunnen vó0r*> 
fpjaeicobventtaand noch oogoWéarfchnwd QvènHalien'te zyn. 
<JMi$ %tiiL de ^hnégfiige Veder en Voldeed aftOsZynegereclid 



Digitized by VjOOQIC 



tigimd» De: gevleugelde afgekanc^oeltienfet na het-omfttlgdn^ 
beveU Hy verheft zich op zyne btinkende vleugelen temid* 
den van duizenden Serttt's, door' wdken Ky prachtig omringd 
was, en vloog door bet. midden -jdet.|i«melen. Ter wedén^^deU' 
openen zich de. heïren der erigoleny en /ruimen de batièn'dM^ 
hoogde hemelen voor zynen^'Weg' nederwaards. Welhaast i}ft«' 
dert hy aan hunne poorten, die, het werkftuk van den' A!mag«^ 
t|gen en draayende op hare gouden^ kranlmen^ van aelve j^ 
iryd voor hem öpenem - - • ^ * .' ■ : 

. Van daar befchouwt hy, en i^ene WftUcj. gebe ftar hitüiatêat 
ófiZQ bcfchouwtng, onze aarde, welke hoe klein, negf hans aah d»- 
andercJidiundeboHenniecongelykwaa* Hy befchouwt de mep 
cederen bek9>ofl4en lusthofv^n Ood boven de hoogde ba^joK 
^rhcven» op4ezelven gegrond,. D.us^onf dekt met mindere zeker*- 
IvUd bAt-g^v;99^ GaUilëus, de iog«beeldelanden ftn.rykei>Ule6 
maan. Dus befchouwt van vertede zeeman'Onder de Cycladifcboa 
ci)andc»allc«Aii velvlakte wolk, Deios en SamoSyWanncjer'ky Vtk|r 
de eeril»' roaai>zidh aan zyn geaieht ^ndneli. Met uitgcf^reTdê» 
wieken fpeedt "hy nederwaurds, en séilt' van den önmeetbarenr 
Voogften^etiid tusfcherr waerefdth'éif waerelden heen ^ nunisf 



Digitized by VjOOQIC 



lormerzwevefidewiekealöp do orksnen un dealen, dan roeit 
b)^mètweik2aiiie vieugeIeti.dQios gematigde Ilrcken i ihails tot de * 
]M9gcc gekomen, tiie vöordèta jtdelaar bettoppuiiczyhcrftygen-»' 
de^yloaiik is^ befcboawcoi^ttlle vogden hemals dcnpboenix;do' 
4Midedtiige vogel» dliet volgens de getuigenisren, ómzynaovcf*" 
bJlyfsQleiitasi dea piacbtigen tempel der zoiineu ofieien^ naar 
tetJBg^ptisdi ïbebe' vliegt.' 

iIlQP setmiaal ftorJ^t hy nfederophet oódelyk toppunt van hei^ 
paradya, en keert tot zyne eigene gedaante, tot den gevleugeldeif 
%^a|<]l*^def* •J'esyleligeleiiofnbuHen als een kleed«iyne god- 
^yK«1edefiiatcn; twéewélkéade brede fcbooderen bedekten» 
OQiüoegmgelyk eoiinantd koninglyk verflerd, zynebmt ; twee 
aBdercfi gotrfen roet vloreiliair géud, en verwen m ' den bemel ge* - 
naald, gelyk een ftatfren-Hem'zyne lendenen en déyeft; en het 
detfdt^^ aan zyne biolenbefcbailbwt zyne vóélen^ netptirpu* • 
ttii pluimen gelykaanèct azmir des bemds. ~' 

iilSef l^d by gplyk de zoon van.MaK'Ci^^cbnd(leiide ^sytk ve^» • 
4preB vervulde eene (god^ly^e teuk de gebele .bndllreck. Ter*' 
^od kenden bem debemdfche be'iren, 4e v^nacbters vaii het pa<Y 
04^:4 'p ^raacb bevroeddex^ z^ een .boog gezaadicbap de rede va% 



Digitized by VjOOQIC 



(I5i> 



arytïc komst tczyn, en zyncn verheven nmg en nog meici'iyni 
waardiglieid ter ccie, rezen zy voor bem op. Hy wandelt vooiby * 
liunne fchittcrcnde tenten, en ntderc door wouden vtn myrthen' 
dcbloemrykc geuren van Caslia, Nardus en BaUam, door eenft^ 
wildernis van licflyken reuk, tot de gelukkige velden< Want» on<<' 
eindige zegening! hier fchertste natuur in bare lente, fpecider 
ongedwongen met bare jeugdige phantafiën, en overtrof in lief,>^ 
talügheid te midden harer vrybcid^alfe regelen der konst. 

De Hygende zon fchoot thans loodrecht hare brandende ftrafen 
ter vcrwaimlng van het ingewand der ^tarde en te drukkend o%er 
Adam. Hy»gezcten voor de deur van zyne koele buttezsgdooir 
de AromBtifdie bosfchen den engel tot hem naderen. £va bereid-, 
de daar binnen ter gewoner ucire de finakelykfte vruchten vook 
den muidag^en drukte uit rypc bezien en druy ven eencn verkwik*^ 
kenden Netfkar^ als Adam met deze woorden haar riep;. 

Spoed u herwaards Eva ; bcChouw ooftwaards tuflTchen éa 
bomen, welke eene fchitterende gedtltc tot ons treedt; ditge^ 
zicht is uwer waardig. Hy fcbynt eenien anderen morg«n o{| 
den hogen midd g gerezen. Mogelyk brengt hy ons genvigtig^ 
lydingen uit den hemel, en verwaardigt ons om bedea oiufen 
N 



Digitized by VjOOQIC 



pat tajQfn. Hiast u en breng den beften voorratd uwer vtuch« 
t|ii in VQUen overvloed, om den hemelfcben vreemdeling mee 
faetaftmlyke eer te ontfangen. Billyk is het aan onze hcmetfche 
liddoeoders hnnne eigen gefcbenken rykelyk aan te bieden, 
wnmiede zy zo mildadig ons bier voorzien» waar natuur haren 
wasdom vermenigvuldigt, ryker wordt door haar van hare» 
zegcsuyken last te ontflaan, én ons daardoor leert niet fpaar*' 
zaam^te zyn met bare gaven. 
. Waarop Eva hem antwoordde s 

• Adam, geheiligde aardeAkluit door God bezield, een kleiner 
"Voorraad is toereikend^ waar de voorraad door alle jaargetyden 
been voor het gebruik ryp aan den fteel hangt, bniten dat geen, 
lietwelk door buisfelyke verzorging meerdere vastigheid ter 
voeding ianneemt en de overvloedige Tappen verteert ; doch ik 
zal my fpoedea om van den wyndok de fappigfle druiven, en 
vAn ttlken.boom en plant de uitgelcienfte vruchten te plukken, 
en onze» bemdfbben gast zodanig onthalen dat hy dit altet' 
ziende, zal bekennen, dat de mildadtgbeid Gods op aarde zo 
terre zich ttitftrekt als in den hemeK . 
^ Dtf zëggtnde' vertrekt zy éüings met werkzame blikken, veiv 



Digitized by VjOOQIC 



C»93) 

yuld met het gz^tvry denltbeeld om de afingenatrafte vrucTite# 
te verkie«en,ineene order voor te dienen, en zodanig te fchik- 
ken dat de yerlchitlendc fmakcn niet onbedachtzaam door eeii 
gemengd, maar fmaak ac!iter fmaak op de aangenaamfte wyzé 
voorgcdiend worden. Nu verzameh zy van de 'tederfte ftelcii 
Él^es wat de aarde de alles barende moeder in het Ooften'en 
Willen der Indien, aan de oevers dtt middellandzee, in Pon* 
ttis,aan de Punifchc kusten, en daar, waar Alcinous eens heefSch^ 
te, voortbrengt ; vruchten van atte foort^n, ruw of gkid vtA 
Ithalen, i.i baardigchulfeu of basten, brengt zy op eene fiertyké 
wyze, en met eefc mildadige hand ter tafeL Voor den dmnk 
perst zy uit de druiven eenen onfchadtlyken most, eeileii «n^ 
deren uit verfchilleride bezien, en uit fmakclyke kernen eenoft 
zoeten room," tcr«y! natuur haar voorzag van zuiver baisraflfl 
om dit alles te kunnen bevatten, cii zy dè groene vloer m^ro- 
Mtn en welriekende takken bcdrooïde. ; 

. Intusfchen wanddt OQze eeriltf^nfbeer zynen goddelykéi 
fist te gemoet, niemand in zyn gevofgirfbljendedtaxyifeoof 
Xpron&lyke YoimüiktJieden'; in hem zélven kg aUeaynegtóol* 
«lieUiy ved pfegdgcr dan de verveekndephicbi dbr vo 



Digitized by VjOOQIC 



0P4) 

r hun lyk gevolg van nüters rykclyk met goud beftroQid, hei 
gemeen verblindt, dat met bewondering hen aangaapt. Adam 
faem thans nader getreden, bukt voor hem met eerbied en cene 
diepe buiging, gelyk als voor eene hogere natuur, doch zonder 
blohartigheid, en fpreekt op de volgende wyzc hem aan : 
, Bewoner des hemels, (want gene andere plaats dan d^ hemel 
kan eene zo verhevene geftalte bezitten) doordien gy vm den 
hoogden troon hebt willen afdalen en n eenigentydaandatge* 
lukzalig oord onttrekken, en onze woningen te vereeren, het 
|)ehage u by ons, tot dus verre door de godddyke gunst de 
fienige bezitters van dezen uitgcfbekten grond, in gintfche fcha- 
duwryke hutte te rulten, by ons aan te zitten en te proeven 
vrat de lusthof aangenaams opgeeft, tot dat de hitte van den 
ouddag voorby is en de zon westwaards zig zal neigen* 
. Het is om deze rede dat ik tot u kom, hernam de Engel zacht* 
lartig; de llaat waarin gy gefchapen zyt, en de plaats door v 
ibtfvoond, kunnen zelfs hemelfche geesten nodigen om u tekoj 
men bezoeken. Geleid my naar uw belommerd prieel, den gehelen 
' middag tot aan het vallen van den avond is tot mynen wil» 
'Zy tnden in de boschryke verblyfplakts, die met bloemen overé 



Digitized by VjOOQIC 



09s7 

dekt aansfename geuren verfpreidde, en gelyk het prieel vift 
JPomona, lachte ; de naakte Eva, niet gedekt dan door zich zehr^ 
ichoner dan eenige nymphen, dan eene der drie verdichte gO" 
desfen die op den Ida nakend om den prys (faTden, ftond daa|* 
om haren hemelfchen gast te dienen. Gene fluyer was haar no« 
dig, de deugd bedekte haar, en gene ongeregelde gedachte deed 
bare wangen blozen. De engel begroette haar met den heiligen 
groet: Heil u! waarmede hy lange daarna de tweede Eva, de 
gezegende Maria begroette. 

. Heil u moeder der menfchen welker vruchtbare lendenen de? 
waereld meer zonen zullen ichenken, dan de verfchillende hoé 
men Gods deze tafel met velerhande \Tuchten beladen» 

Hunne tafel was te iamengefteld van groene zoden, en v»» 
mosch haare zitplaatfen. TerwylEva op deze ruimere tafel aan 
alle kanten de fchatten van den herfst llapelende, en herfst en 
lente hand in band hier dansten, onderhielden zy zich met 
aangename gefprekken, niet bevreesd dat hunne maaltyd doo^ 
koude fmaakloos mogt worden. Vervolgens nocfigde onze eer»*' 
teftamvader den engel met de [volgende woorden: 

Oun my, hemelfche vreemdeling u dezegavenaante hitdeni 

/Va 



Digitized by VjOOQIC 



<>9«> 

fllMrmede de oorfprong vati al te goede gtven tot voedfèl ea 
yermaakiEo oveivloedig ons befclienkt, en aan de weldadige aarde 
Aaarvoort te brengen beveelt. Onfmakelyk voedfel mogelyk voor 
geesten, hoewel één hemelsch vader ons allen hcfzelve tanbiedté 
• Daarop antwoordde de engel : alles wat hy, wien eeuwig 'of 
en prys moet worden gezongen, den mensch ook gedeehelyk 
geest, gefchonken heeft, kan geen onaangenaam voedff.1 zyn 
Voor de zuiverde^ eesten. Ook geefteiyke zelfllandigheden bo» 
nodigen voedfel, gelyk gy redelyke wezens. Beiden door d« 
'ée lagere vermogens der zintuigen bedeeld, horen, zien, rui- 
ken, gevoelen, fmaken, en finekend vertecrcn zy, terwyl al bet 
licbaamlyke in onlichnamlykheid by hun veranderd. Want 
«veet,alles wat gefchapen is, vereiscbt onderhoud en voedièl. Dus 
Voeden de grovere de zuiverder hoofdftoffcn ; de aarde de zee ; 
larde en zee de lucht ; de lucht voedt de wandelende bemeU 
vuiiren en allereerst de raann als den bagflen kogel ; van daar 
k zyne ronde gedaante deze vlakken; als onzuivere uitwaasfe* 
IDingen nog niet in baar wezen veranderd. Ook de vochtigs 
zelfllandlgheid der maan voedt hogere fphaeren* Zelfs de zonne^ 
ytlke alles met Uchc verzorgt, ont&ngt in voditige dampen 



Digitized by VjOOQIC 



09f> 

I 

toe voedende beloning van allen, en neemt des ftven^s hith 
ivondmaaltyd in gezclfcbap van den oceaan. Ofschoon In dSli 
hemel de bomen des levens Ambrofia dragen, de wyiiftok ttOt 
Kedbr ons befchenkt ; ofschoon by bet nadertn van iedbren 
morgen, wyden honigzoeten daaiiw van de takken vemmeleft 
fa den grond mscpaerien bedekt vinden ; de Godheid nogthans 
verandert met zo vele nieuwe geneiigtens zync gaven hier hel- 
peden, dat zy met die van den hemel te yergeljken zyn, tA 
denk niet dat lekkemy my hinderen 2al van uwe aanbiedin| 
gebruik te maken* 

Dus zaten zy «eder en aten van hunne gerichten ; Met h\m 
tt ook de Engel, niet fchynbaar als in eenen nevel, gewoonlyk 
het verkeerd gevoelen der godgeleerden; maar met alleblyken 
van honger en met verterende warmte om de fpyzen te doen 
klynfen ; het ovefige waasemt onvermerttt by de geesten uit- E* 
geen wonder, daar zelfs de geestige Alchimiit laet mogelyk 
^nkt, om door het vuur der kolen de flechde metalen tol 
goud te volmaken gelyk dat der myncn. 

Eva ondcrtu^fchen diende in nakende fehoonheid de tafel, en 
|)ekioonde den flxomen^n beker met verkwikkende drankcffi 
^4 



Digitized by VjOOQIC 



i:i90 

ó Onfchiild, ynat^g het Pandys! hier of nergens ware li ét den 
Mnen Gods te vergeven geweest, wanneer deze fchoonheid 
tot liefde hen had aangeblazen; doch in deze harten beerschte 
de Ue£de zonder driften, en yvcrzucht, die helle van belcdfgde 
minnaars was nog onbekend. 

Nadat zy met vruchten en dranken hunne natuur verzadigd, 
Jüet overladen hadden, rees plotslings het denkbeeld in Adam, 
^ gelegenheid door dit lang bezoek hem gegeven, te gcbnükent 
om zich van de dingen boven het ondermaanfche te doen on« 
derrichten ; naar het wezen der hemellingcn zich te verkondi- 
gen, welkers uitmuntendheid de zyne zo verre te boven ftceg, 
en welkers luisterryke gedaanten als een goddelyk uit\'Ioeifd 
de krachten van den mensch zo verte overtroffen. Met eene 
betamelyke omzichtigheid wendde hy zich met deze woorden 
tot den afgezant des hemels ; • 

. 6 Gy welke het aanfchouwen der Godheid geniet; in de eer 
4cn mensch gegeven, gevoel ik alle de uitseftrekthcid uwer 
goedheid; gy hebt hem verwaardigd om onderzyri nederig dak 
tot hem in te gaan, en zyne aardfche vruchten, hoewel geenflnta 
U\ YQCdfel dercngclen zu fma^elyk aangenomen, als konde« 



Digitized by VjOOQIC 



de hoge feesten des hemels niets fmakclykers u aan bieden. 
En lioc edtter kan dicby etkanderen worden vergeleken? 

Weet Adam, dus hernam de gevleugelde bode des hemels, 
flcchts één Almachtige is er die alles gefchapen beeft, totwien 
alles tenigkeert, wanneer het goede aan bet zelve niet ontrukt 
wordt ; alles heeft hy volmaakt gefchapen ; door hem ontfing 
de ftof allereerst nienigerleie gedaanten en verfchillende trappen 
van aanwezig zyn en leven. De fynfte en zuiverde (loflfen zyn 
nader tot zyncn troon geplaatst, of trachten onopboudelyk dien 
te naderen; hy gaf aan alles een byzonderen en bepaalden kring 
van werkzaamheid ; en het lichaam moest de werkzaamheden 
van den geest bevorderen in daartoe evenredige grenzen. Dus 
fpniit uit den wortel de welige fcheut, daarna de meer fyne 
bladeren ; en eindelyk de volkomen bloem die de geeftigfle 
geuren uitwafemt. Da bloemen en vruchten, het voedfel der 
nenfchen, door vcrfchciden graden vcrfynd, ftygen opwaards 
tot levensgeeftcBi en geven aan het dierlyk en verftandelyk 
gedeelte, aan gevoel, verftanden inbeelding het leven, en daar* 
uit ontfangt de ziel de^rede door bcfcbouwing of gevolgtrek» 
lang werkzaam. Gy mgakt meer gebruik van de laatfle; vry 
N S 



Digitized by VjOOQIC 



(flOO) 

besigen meest al de eeiile ; flechts in den grond is zy onder* 
fcheiden, in haren aart is zy tuflchen ons dezelfde. Venvon- 
4er u dan niet dat ik het goede door God u geilhonken, niet 
vcrfmade, maar het zelve gelyk gy, in myn wezen verander, 
Veelligt komt eenmaal de tyd, waarin de mensch roet de en- 
gelen aanzitten, en hunne fpyzen niet ondietilyk of te ligt 
voor zich zuilen noemen. Mogelyk zelfs waaneer gy ge^ 
hoorziam bevonden wordt en de liefde behoudt van hem 
wiens afstammelingen gy zyt, dat door den tyd de lichamca 
der menfchen meer volmaakt door dit voedfel in geejlen zul- 
len veranderen, gelyk wy gevleugeld tot de hoogde hemelen 
opdygen, of naar verkiezing hier of in hemelfche paradyzen 
ziiDen wonen. Geniet intu0chen de volheid van het geluk dat 
deze gelukkige toeftand kan bevatten en meer niet bevatten kon. 

Daarop hernam de vader der menfchen: 

Goedige Engel, beminnelyke gast l gy hebt den rechten weg 
ons gewezen welke tot de wctenfchap voeren kan. Gy toont 
9ns de ladder der natuur van het middelpunt tot den omtrek 
gebragt, langs welken wy in de befchouwing der gefchapen 
4iogen tf apsgewyze tot den Eeuwigen kunnen op!:timmen. Doek 



Digitized by VjOOQIC 



faoi) 

Mg my; wat beduidt de dtarby gevoegde voorwaarde: 
neer gy gehoorzaam bevonden wordt? Hoe t kunnen wyongc^ 
hoorzaam zyn ?is bet tnogciyk dat onze liefde verflaatiwen kan te* 
gen bem, die ons uit ftof gevormd en in bet vol geno: van ZÊgt% 
«Ue de menscb kan wenfchen of bevatten, bier geplaatst hfpf^ f 
Zoon van bemel en aarde, antwoordde do Engel, merkt opt 
De ooifprong van uw ge' uk is God. De voortduuring van dU 
feluk, bangt af vjn u zelven, van uwe bcftendigc geboorzmm* 
beid. Die was myne waarfchiiwing aan u gegeven-^Neem haar 
ter harte. God vormde u in den (laat van volmaaktbeid, maiir 
niet onvcrandcilyk ; hy maakte u goed, maar bet legt in uW 
vermogen om goed te bly ven ; hy lag eenen vryjn wil in uwf 
natuur, en noch cnvcrbiddclyk noodlot, noch bepaalde nood* 
cakelykbeid zouden over den zelven regeeren; hyeischteeae» 
hartelyken, geen afgedwongen dienst van u; deze wordt niet 
by hem aangenomen en kan by l>etn niet aangenomen worden* 
Want boe kunnen harten beproefd wotdcnof zy met liefde die* 
ncn dan niet, wanneer vryheid aan dezelvcn ontbreekt ; die niets 
billen dan het geen door het r.oodlot bepaald is, en niet kun» 
ncn verkiezen? Ik zelf «n al de he'lren der £ngelen die in het 



Digitized by VjOOQIC 



i. 



Üttifcliyn Gods zynen troon omringen, zyn gelyk gy onzen ge>> 
lukkigen (laat aan onze gehoorzaamheid vcrfchuldigd ; dere 
«neen is de verzekering van ons geluk. VryAtilh'g dienen wf 
doordien wy vrywfllig beminnen en de vryheid van beminnen 
of niet beminnen is in onzen wil gegrondvest; met dezc« 
(ban of vallen wy; en fommigen onzer door ongehoorzaamheid 
gevallen, zyn uit den hoogden hemel in het diepfte der helle 
ncdergeftort. ö Verfchrikkelykc val uit den boogden ftaat va» 
zaligheid i^ nimmer eindigende ellende l / 

Op uwe woorden, zeide onze eerde damvader, heb ik met 
meer aandacht geluiderd , dan op de choren van engelen» 
wanneer zy te midden van den nacht by de nabuurige bergen 
met hemelfchc demmcn onze eenzaamheid vergasten. Recda 
iristik dat wil en handelingen \Ty waren gefchapen ; myne ge- 
dachten, mync dandvadige gedachten verzekerden my en zullen 
altoos my verzekeren, dat raynen] Schepper te beminnen, en 
zyn enig gebod zo rechtvaardig, te gehoorzamen, myne aange- 
naamde bezigheid zal bly\'cn. Doch vreemdeling in dat geen 
watgy van de gebeurtenifTcn in den hemel verhaaldet,wensch 
ik, wanneer gy zulks locdcmt, die gefchicdenis in batt vitge* 



Digitized by VjOOQIC 



ftrektbeid van u te horen ; ongetwyifcld moet zy vreemd en 
waardig zyn om met ecne licilige (lilte naar dat verhaal te luis- 
teren. De dag praalt nog in zynen vollen luider, de zon heeft 
hare dagwandeling flcchts. ten halve afgelegd, en ntauwlyks 
treedt zy de ai^cre helft in de uicgcdrckte hemelllreken aan. 

Op deze wyze verzocht Adam ; Rapael bewilligde zyne bede, 
en begon na ecne korte tuQchcnpozing zyn verhaal met de 
volgende woorden: 

Gewigtige gefchicdenisfen, treurige en aandoenlyke voorval* 
len vergt gy van my, 6 eerde der menfchen ! Hoe zal ik atn 
menfchelyke zinnen de onzichtbare daden van oorlogende gees- 
ten verhalen ? hoe zonder treurigheid de verdelging van engelen 
befchryven zo verheven en volkomen aleer zy vielen? boe ein- 
delyk de geheimen eener andere waercld, mogelyk beter] ge- 
zwegen, aan u ontvouwen ? Doch u ten besten is zulks ver* 
oorloofd; dat geen wat de mcnfdielyke zinnen te boven (Ireefc, 
zal ik door. vergelyking van geestelyke dingen met lichaamlyke 
beeltenisfen uitdrukken, daar zelfs deze aarde eene fckadiiwe 
des hemels is,- en de zaken dier twee ryken onderling meer over- 
cenkomeu dan. men zich dit hier. op aarde verbeeldt.. 



Digitized by 



Google 



De waereld hiid hiar bedaan nog nier ontfangen, de Chaot 
fËgeerde daar nog waar thans de hemel bollen wentelen en de 
tede op haar aspunt rust; wanneer op zekeren dng ^want 
telfs te midden der eeuwigheid wordt de wifTcling aller Huur- 
lame dingen door tegenwoordige, voortedene en toekomende 
tyden afgemeten) op eenen zodanigen dag als het grote jaar des 
iMrods voortbracht, wierd hec leger der Engelen op bevel des 
Almachtigen by elkander geroepen. Terilond verfchenen voof 
éenriroon des AHcrhoogden van alle de eindens der hemelen 
•ttlclbare legioenen onder htmne godde(yke gebieders in fchit* 
tetendt reyen : Tien duizend maal duizend vanen, (tandaardcn 
in bannieren, om du^hierarchen, ordens en grjdcn te ondeN 
kbeidcii) zag men talTchende voor en achterlioede weemelen? 
en in hofme fchitterenrfe weeFzels waren de heilige gedenkte- 
ktfien van yver en liefde als eene onfterfclyke gedachtenis* 
gewrocht. Dus in drommen van eenen onuitfpredilyken om- 
trek ftaande, drom by drom, verhief de oneindige Vader, naasl^ 
Wien Aï Zoon in den fchoot der zaligheid- gezeten was, als uit 
hfentiddéfl van ccncn brandenden berg wiens toppunt doof 
ftr Jendc]> luttler onzicbtbaar gewocden is» •idits' z^rat UMI 



Digitized by VjOOQIC 



Hoort alte ^ engelen, zonen des Hchts, tronen, voifteBdow 
men, heerfchappyen, deugden, magtcn, boort myn onherroepelyk 
befluit. Heden heb ik heni« welken ik niynen eenigen Zoorf 
verklaar, geboren, hein op dezen heiligen l^erg gezalfd en gf . 
siet hem tan myne rechte hand geplaatst; tot uw oppeilioofcl 
heb ik hem beftcmd en by my zclven gezworen, dat aUekniët» 
in den hemel voor hem zich buigen , en hem als hunnen het» 
zullen erkennen; b*yyt onder zynen (taf altoos vereen^den 
weest eeuwig gelukkig ; wie hem beledigt, beledigt my, verbreekt 
de vereeniging, en op den zelfden dag zal die onzalige, uitgefto* 
un van God en zyn zalig aanfchouwen, nederftorten inde tti« 
terfte duifternis, en in dien diepen afgrond zal zonder hoo^ 
op verlofiing eeuwig zyne wonig zyn. 

Dus fptak de Alm>ichttgc en allen fchenen verheugd op de- 
ze woorden ; eenigen noctitbans waren heinielyk misnoegd. Deze 
dag nu wierd gelyk andere plechtige dagen met zang en danflèn 
op den heiligen berg doorgebragt ; ook met geheimnisvener 
dsmsfen meest getykend naar den loop der planeten en vaste* 
Harren, wanneer zy om hare a&fen, nu door middelpunt- 
fehuwendé dan door middelpunt trekkende krachten regel* 



Digitized by VjOOQIC 



Cao5) 

nttig zich draaijcn, en wel dan regcimfttigst, wanneer hare 
beweging alleronregclmatigst fchynt. By deze beweging 
voegde zich de goddelyke hannonie hunrer fmeltende tonen, 
en zelfs het oor des AUerhoogdeu wierd door dezelvcn ge« 
ftrecld. Thans naderde de avond, (mtm ook.wy hebben 
onzen avond en onzen morgen , hoewel niet uit noodzake- 
lykheid maar tot «ene gcvocglyke vcrwiffeling) en vol ver- 
langen keerden zy van hunne danflen tot ecne aangename 
maaltyd; ufels» fpoedig opgevuld met het voedfcl voor enge- 
Ion, waarcn te midden der kringen geplaatst in welken zyfton- 
dén» en de purperen ncébr de vruchtvandenfmakelyken wyn. 
Ikok in den hemel, fchuiradein paarlen, diamanten en gelouterd 
gouden bekers. Ruftende op bloemen, met kranfcn van ro- 
zen bekroond, aten en dronken zy; daar wierd onfterfljklicid 
en genoegen met volle teugen in vi-olyke gemeenfchap inge* 
dronken ; veiTe van bier was de vrees voor misbruik, de over- 
vloed alleen weerde alle buitenfporighcid, en de milddadige 
koning, met verkwiftende hand zyne gaven uitdcelende, ver- 
meerderde door zyn genoegen het genoegen van hun. 
• To^n nu de licflyke nacht door wolken, uit den bogen berg 



. 



Digitized by 



Google 



Cods iiitgewafemd a{t welken %eide liclitenfchaduwontititiiiJ 
gen, de gedaante van den helderden ticmel in eene aangename 
fch jmering verandert had, [want geen zwarter kleed trekt & 
nacht hier aan] en de verkwikkende daauw alles, de eeuwïg 
■wakendeogcn Gods alleen uitgenomen, tcrnist bewogen, JJlreid- 
dehet leger der engelen in gedeeltens en gelederen óver de ge- 
hele vlakte der hertelen zich uit ; onze nmde aarde tot êéhÜ 
vlakte uitgebreid, ware een ftip tegen deze vlakte, zo grÖot 
zyn de voorhoven Gods. Weldra zi^ men aaft levendige Ilfol' 
xnen rondsom de bomen des levens een opgcOageh leger van 
talloze tenten -en hemclfche hntfdn, onder welken zy 'üïêpei^ 
door de koele winden higèwiegd ; Zy alleen, wefkeri ó^ hOhtté 
beurt den troon des AJlethoogfteïi mét niélodieufif gëian'gék 
geduurende dm nacht moesten omringen, bleven tt^fteft;iï)öcf 
dok Satan diep niet in,- dus is thans ^^i^ liaam, daat^^'vd^ 
ft in de^hemêleft niet «eer gehoofd wordt. Hr,e^%!rètiftei^ 
io niet ét eëifle Aartsefigd !n 'ianzi€ii,*'mftige en^ldfétê^» 'yM 
hl heïmelyken tyd tegena den ZotVn Oèds-op-dieiR^ H^ dittlli$ 
ken, to-n fty geëerd door zynferigödflcl^^ken: 'vader, ^8*^^é^flai* 
als gezatfde^köhiirg verfchwdwfei^Tf^'dóórtfótscMitHd'i^^figA 
O 



Digitized by VjOOQIC 



fffm dit gezicht^ en hy dacht zich verkort in zyne recbton« 
Piepe boosheid en tegenlbeving vermeefterden zyn hare, en 
^o lasch de middernacht het; duider uur, zo gunftig voor den 
flaapen deftilte, had aangebnigt,benoothy met alle zyne legioe- 
nen op te breken, en zonder vereering, zonder aanbidding den 
Croon des AUerhoogdenverachtelyk te verlaten. Hy wekte den 
maften hem aan magt gelyk, en iptik hem in het geheim dus aan ; 
, Slaapt gy, dierbafe mcdegenoot? Kan de flaap uweoogledea 
DOgdekken wanneer gyu herinnert, welk een belluit de lippen 
van den Almachtigen des hemels, op gede^n ontgleden is ? 
altoos ontdekted gy my uwe geheimen, de mynen, ontdektq 
ik altoos voor u ; wakend waren wy beiden ileeds vereenigd ; 
kan dan de (laap ons nu fcheiden ? Gy ziet nieuwe wetten 
«ns ^gelegd; deze nieuwe wetten van hem die regeert, kun- 
pfsa in ons dienstbaren nieuwe denkbeelden, nieuwe raadflage^ 
fcheppen wegens de iwyfielvoUe gevolgen, dif uit dezen diensf 
{(u^ncn voortvloeyen. Hier meer van^te fpre^n, ii in dtx9 
l^liats niecrsadzaam. Ga en vergader de opperhoofden van 
«Ue de myriaden welken wy gebieden, verhaal bun dat eer de 
Aijfl^q pacht zyae.bniise üchadiiwea aflegt, ik en allen die 



Digitized by VjOOQIC 



Mriér éxf bmnw taüeten nvtttètt» op hoog be^l mei ^t0i 
éühhfAdt fetttcdtiri huiswiard motttD goeden» wttr wy dt 
Rrelceft vtn het n<MèeA %e<itttn» én «Idatfallts voorbcfetdn 
mm oneen Koiüng d^tt gioten Bftlfiis en lyne )iienw« bevelen 
te ontfiinffeni die in. vdlc tegepml en goedig door die hie* 
«iitbien trekicene» wetten in dese]v«n ed uitdcelem 

Dttsfpnk de vdfthc «attsengel eh (tome zyn vefgif In hel 
liirt vtm lytieil ofivoorzkb^n medcgésel. Dese vtifaderde 
jpoedigxiegcèitdciide magten die imétt hem dienden^ i»ei^ 
iwdde hw)» gdyk hy gehoord bed» dat eer nog. de duifl»» 
« ntcht den hemel verlaten had , de gtote (hndluvd der 
HieFtrcbie mgett Opl«eken | vexhaalt hun met duhheixhmigtt 
.^oorden emrolmm srver^acht, om hunne c^iechtheid-te hv* 
jproeven ofte bevlekken» de Y«r<üchtd ooi^aaaki dien gehoöf- 
Kaamden op het gewotae teken en aaft de gebiedende dbh» vin 
Jiunnen gtoten beheeoscher; Want gtoot in waarheid^ waa ^ 
luam en syne,.wétfd%beid in den hemel ; zynef edaante^ gcle^ 
diedermofgenfterdicde heireA"d« fta^rctt geïcldr, en ffiét 
Jegens, venroekilf Iiybet derde gedeelte van *tlieï^déa hemels* 
f • Uet 008 iiea eeuwigen, vNAki gêzltht- de verbol!|(eil(lé j^ 



Digitized by VjOOQIC 



dbditcti otltdekt, zag intulTcheir van den cop sytis IteiliSM 
bergs en te midden der gouden lampen wejl^tn.des nachts ïb 
f yne 'tegenwoordigheid branden, QoH zonder, haac Uebthecop* 
foer ««phlazen; zag den eeiften ontwerper van het zelve ;lYOf 
«ffitehec reeds onden de zonen des morgens, verfpreid was; 
hoe vele heïren zich badden teiamengezweicenofaizynebeflai? 
$!tn te wederllreven ; en ladiende fprakby dus tót zynen zoto : 
" Gy tayn zoon» in wlen de volheid: myner Majefteld ftaatnic» 
Hedndst, erfgenaam van alle ihyne magt, thans 'is l^et' nodig om 
4«an ttis' alvermogen verzekerd te Z3rn, eil ohze eeuvi^e rech- 
ten öp Godheid en ryk te handhaven ; eén mistig vysnd (laat 
üegeits ons op, voomemensi om op ^nen tr<Axn» in het uiege> 
«ftrektejioDides opgerecht^.onze magt te faravéer^n;. Daarmede 
.niet vergenoegd, isby.vaq meening omdoof eenen veldflag» en 
(Zyne magt en de onze te beproeven, i^iat ons befluiten'om 
i^oedig de ons overgeblevene* legers tot zyOe. 3serdelging oe 
:gebruiken, en hem doen: inzien, dat deze hoge. zetel en> dit 
jlieil^qm nimmer «yn te oyerwinnen. • ^ . . 
, Alfnag^ig Vader, antwoor-dde de 2or>n tfet een. vgeltat vip 
tjjtmfii IleflyJ^ei^ e^ v««9ndeaod)i^dmetonuit§ifeliel|ken - 



Digitized by VjOOQIC 



^ns dooHlnmldc, te redit bekdit gf uwt vyinden, en' be^ 
fpot hunne yde^e ontwerpen en niee< beduidende wederfpan^ 
rfgheid. Hiin verwaten oproer zal eene rede zyn om meerde* 
rëh luifter te hechten aan mynen roem; libtt hun inzien dat al- 
le koninjjyke magt my verleend is om hnnnen hoogmoed palen 
te (lellen, cii de uitkomst doe hen kennen of ik bekwaam be\i' 
om oprocrigen te onderwerpen, dan Of tit de flèchtste ftiydoC^ 
ih den hemel moet genoemd iVorden. 
Dus fprak de Zoon ; maar Satan en zyiieniagten waren met eené 
vliegende fnelheid reeds verre voortgetrokken ; zyn leger was on- ' 
telbaar gelyk de darren van den nacht, of gelyk die van den mor- 
gen, of gclyk daauwdruppelen door dé zon opallebUderen,op' 
alle bloemen tot paerlen gevormd. Zy trokken door onafineetba- 
re provintien, de magtige ftaten der Seraphims, en monarchyen 
en tronen, in hare driedubbelde rangen ; door geweftén tcgens 
welken uw gebied, Adam, niet meer is dan dezen lüllhoftegen ' 
dè gehele aarde en de zee, wanneer hare ronde gedaante in eertc- 
langwerpige kon veranderd worden. Na dezen afgelegen weg, ' 
kwamen zy eindelyk aan de grenfen van het noorden. Satan 
beklom aldaar zynen troon öp eenen hogen berg, die gelyk 
03 



Digitized by VjOOQIC 



ten berg op torgen, net pymmideq ^ lorena vtn 4t«miBte« 
fchitteicnd uit dcenrotsen ytm soud wis uitgetoiwen;9oda*( ' 
ntf wu deplucs wmt Luciffr zyn palen gefliieht had, wan% 
dus noemt meQ in de tpal dep mei^cben dit gebouw. Maw 
weinig lyds daarna, God ia aUea wiUeiïdc^gelyk zyn, noemdQ 
1^ den bei^ in navolging van dien op welken d^ Mefilas vooi^ 
iKtf f(0nQiit dea h^^s veiUaafd. wicrd, d^ berg der ve^i , 
gadering; want hier zynq geheld logcrmagt onder voanHKnd^ 
S^ van hoQ^ b^vd verzan^lende» op dat. men UenuidflaagdQ 
hoedanig aUes in te richten toe bet plechtig on^gen y^Xk, 
hunnen koning die weldqi (^ond te komep, bedroog by door U&« 
tige kunatvwi qagebootfte waarheid op deasewyzQhunpeooreiiA 
Tronen, beerfchappyQn^voïfteivlorainen, deugden en kra^h-^ 
ten! wannew deze vecbeven tytela nog^ (ets n\eer dan ydelo 
klanken zyn, fints. ipgeyolge ee^e uitlpraak eeq t^nd^r allQ 
iqagt zittb toege^ig^d en de onze onder d^ ecmaam van 
g^alfden koning verdui&t^d beef^; yoorhen\ is al dezcf]3;oed^ 
4ez^ optocht t^ n^idden yaq den paqbt Qjndernomen; om he^ . 
is ^e^o venyardc famenkorast ; bier n^oeten wy beraadflagen 
9^ WQll^e i4euw( rekenen w ??r y^ öcp, 4^ fpo^djj ai4 



Digitized by VjOOQIC 



Mderen, ontfiitigen, en de nog fchttlcUge fchttting van 1i«t 
buigen onzer kniën sullen betalen. Laaghartige nederwerpingt 
reeds te veel voor eencn, maar hoedanig te verdragen voor 
eenen twcden, voor hem welke hy tot zyn eveitbeeld heeft 
uitgeroepen? Doch hoe, wanneer een beter raad onze gemoe* 
deren opbeurde, en dit juk af te werpen ons leerde? zouék 
Igy onder den vreesfelyken last u willen krommen , en uwé 
'kniën voor hem buigen? Neen, wanneer ik te recht u ken^ 
wanneer gy u zelven befchouwt als zonen des hemels, door 
niemand dan door u bezeten, dan beltaat gy deze laagheid 
nimmer, gy, die hoewel niet allen tot eene gelyke waardö 
gedegen, nogthans in vryheid alle gelyk zyt. Ordens en 
graden (tryden geenfints met de vryheid, maar be(faum zeer 
wel met eikanderen. Wie kan nieuwe wetten en geboden 
onder ons invoeren, wy die zonder wetten nimmer dwalen f 
Wie, veel minder kan ons bevelen dat wy dezen als onzeii 
Heer moeten erkennen, en ons eene aanbidding opleggen, 
welke met onzen koningtyken tytel, het bewys dat wy tot 
iMerfchen en geenfints tot dienen gevormd zyn, den fpot dryftf 
Toe dus vem vond zyne vermeldt «anipcaak sonder 0« 
04 



Digitized by VjOOQIC 



gfigk^fttiken gehoor» to^ onder de Serapbyncn, ^diel ec« 
4er yyerigfte aanbidders der Godheid en aan >de Goddelyke 
^evelen gehoorzaam» opÜond, en met eenen viammendctt 
jfver tegens den ftroon) zyper razernei zich aldus verzette t 
(> Godsladerlyk, valsch en hoogmoedig voordel! woorden» 
^^Iken de hemel nimmer verwachten kon te horen, en aller- 
ipinst van u ondankbare, die zo hoog boven uwe medegeno» 
ten verheven zytl kunt gy met ontheiligende redenen de rechf 
vaardige befluiten van God veroordeelen, toen by bepaald eo 
gezworen heeft dat voor zynen cenigen Zoon» met zo veel 
lecht den koninglyken (laf voerende^ alle ^zicl^n.in den be« 
piel hace kniên buigen, en als hgrcn recbtroatigen koning 
inoeten verceren en erkennen? Onrecht, zegt gy.is bet, vrye 
jKOzeBs aan wetten te klui^ecen, den gelyken over zyne ge- 
^,:Ken te doen heerfcheo» en de yoK^rekte magt aan eenen 
fK^dgen in handen te geven. Wilt gy de wet ilellen aan den 
iUmachtigen, wiU.gy wegens de voorwaarden van vryhei4 
p^t bero twisten; met hem die u gemaafat heeft wat gy zyfc 
4i<» de krachten des hemels . naar zyn goedvinden gevormd 
^\m w«^^ b«pg|kt 1)6^? Gel^d d99r.de oQdiQryMIng 

i •' 



Digitized by VjOOQIC 



«lm ¥7 zyM goedheid en zyne 'vóörtieBtgMd voor < 
veWaart en onze wurdy. Hoe verre van hem is -bet om'tt 
brillen verringeiten; hoe tracht fay veekei* oilzeti gelulAat 
onder een opperhoofd naauwer veieenigd» meer te 4o6i.(aw 
nemen? Doch gefield, het ware onrecht dat g!d]|lwn:*Qive9 
huns gelyken als opperheer geboden; gy dan, hoe groot eft 
heerlyk gy ook zyn moogt, durft gy, durft dö nitnürléMf 
engelen fai eene eenige vereedgd, zich g^lylc te ftelfert èet 
den eenig geboren Zoon? Door hem fchiep de «Iméchdgé 
Vader als door zyn vroord alle dingen en 'ook u; döoriieal 
wrocht hy alle geesten des hemels tothnnne blinkende waaH 
digheden ; kroonde hen met heerlykbeid, en bepaalde tothün* 
nen meerderen luister de^ tronen^ voHleifdommen, faetfrföhapii 
pijen en zelfllandige krachten onder ben; door zyne re^ 
geering zullen dezelven niet veiduistetd maar veeleer lui&teiv 
r/ker worden; hy het opperho€fefd oêzer heïren wordt eeii 
«nzer leden; zyne wetten worden- de onzen, en alle de eef 
hem aangedaan, valt op ons tef^. ^ttak dan uwe' heilia^ 
ontwerpen; breng dezelveii' niet' ter uitvoer; ttirtar baft^til 
den toom des. VadetSy haast « dea toonr de^ ZoMfs-c» vet^ 
05 



Digitized by VjOOQIC 



SMiiceii; gy t9k vei^eiis vinden, ivaimeer gr Sn tyds «En 
sclve zoekt. 

. Dus fprak de door yver atngebUizen engel; innr niemind 
imderfteiinde zyne kiacbdge redenen, die als te ontydig, als tU 
feminnig, en zondes overleg uitgefproken, wierden aangemerkt ; 
op dit alles verheugde zidi de afvallige en antwoordde hem 
net meerdere trocschbeid, 

; Gy zegt dan dat wy gefchapen, en het werk eener twede hand 
£yn? een arbeid door den Vader aan den Zoon ove^egeven? 
£ene vreemde en ongehoorde Helling 1 Gaarne wUten wy 
waar gy deze leer geleerd hebt! Wie zag het, tosn de fchep* 
ping daar was ? Herrinnert gy uwe fchepping toen de maker 
» bet beftaan gaf? Wy kennen den tyd niet, waarin wy niet 
waren gelyk wy thans zyn; door ons zelvenzyn wy ontdaan^ 
door onze eigen belevende kacht, toen het noodlot aan ge- 
iMel de fchepping haar beflaan gaf; wy zyn de rype vmcbt 
via dezen hemel, de plaats onier geboorte; wy zyn zonen 
van den hoogden hemel. Onze magt is ons eigendom ; onze 
eigen rechterhand zat ons de verhevcnfte daden leren, en door 
df wty^enco «uUeo ivy beproeven wie ons gelyk zy; ahda» 



Digitized by VjOOQIC 



Cirit gy zltn of wy daor beden ons tot hem vcrlagien, en cf 
vy synett altnagtigen troon door fmekingen ofdoorUeleegcrin* 
g^ zullen omringen. Dit v^rflag, deze tyding kunt gy d(en ge« 
zalfden Koning brengen» en vlucht thans eer eentg onheil he| 
vluchten u belet. 

Dus fprak hy en een heesch gemor weergalmde ten tc^ 
ken vin byvel, gelyk het geruiseh van diepe wateren, door dit 
oneindig leger 4 echter ftond de vhimmende Seraph, hoewel 
illeen en door vyanden omQngqid, onvcrfchrokkon, en ent* 
woordde ftpudmoedtgi 

6 Gy van God afgeweken vervloekte geest, van al wat goed 
is yerUtten ; ik zie uwen val bepaald, en uwe ongelukkige ben* ' 
de in dezen trouwlozen meineed met u gewikkeld; de be" 
Anctting heeft zich uitgefprcid en dusookdc ftraf uwer misda- 
den : zorg voortaan niet, hoedanig u het Juk van Gods Meifias 
ie onttrekken ; deze zachte wetten 9ult gy niet meer fmakeni 
imdere raadsbefluiten zyn onherroepelyk tegen u uitgegaan, en 
deze gouden fcepnn door u yprworpen, wordt ecne yferen roe- 
de om uwe ongehoorzaamheid te vermorfeten en te breken, 
Pfql( nift, hoewel gy my aaniaad te vluchten, dat uwe bedrei* 



Digitized by VjOOQIC 



][^g deze batetyké, deze oiizallge tenten my doet verlaten ; vecV 
rteer vrees ik dai*d€ over u zwevende wraak plotllings vlam- 
llfetidover u losbreken en ny mogt mede rukken,* weldra 
ftiilt gy zynen donder rfs een verterend vuar op «w hoofd ge- 
voelen. Leer alsdan, wanneer gy zidderend ondervindt wie u kan 
vtïdelgen^.hem d!6 u gèfchapen Tieefc, kennen» 
- Dus {prak de Seraph Abdiel die onder 20 vele trouwlozen 
alleen getrouw bevonden wierd. Onder bet ulloos leger van 
vÉlfóhen, ftond liy onbeweeglyk, onveileid, onvcrfchrokken in 

zyne oprechtheid, in zyne liefde en in zynen yver. Hoewel 

4 
IHeen,vermogt noch aantal nóch voorbeeld hem van de waar- 
heid te doen wyken, noch zyne (tandvaftigheid te doen wie- 
gelen. Geen geweld viezende, trok by door het uitgeftrekt le- 
ger van fpottende vyanden, en verdroeg zulks edelmoedig, en 
nelwedeikerigen fnuad wendde hy zich van verwaten geeden» 
tiot eese fpoede vernieling veroordeeld. 

Eiadg van hetyyftk Gezang* 



Digitized by VjOOQIC 



Z,E S DE GBZAN9. 



<& 



.y/nspfyolgd wandelde/de pnverfc^rplc^ïj engel 4en gefislen 
^acht zyIle^ )veg langs de ui^geJlreUte velden des ^emels,; tot 
^t demorgeii opgewekt door den kriii§ der uuren, de poon; 
-ten vap het Jicht:. met rozenyerwige hwd^n omflOQt,. In.".ded 
.herg.Godd»;n9byeynen troon* i^ eem<ltet>tewaarlithtöidu^ 
rfeniis hfïUïtljngs in geduwage kriogeirin en uittrekkende, een 
.^ngenamp afwisfeling, ^elyk ^g eiï. nacht, in dcnhemet te weerf 
iïrengu: Uit deze opening komt het licht!, ^an ecne andere poort 
•trekt de Vlüisternis' zonder tegehftrevefl ^nnen, tot daïlïetirar 
aadert 4)r» 4pn' Piemel «net baar geWaad ce dekken, ^loewel il» 



Digitized by 



Google 



<imsteïnts diuor veeleer ichemering fcliync. Reeds nadetde <ll 
BiOFgeii, gelyk hy met alle pracht fn pralend goud aan deil 
hoogden hemêt opryst ;' voor nera lieèn dreef hy den nachl^ 
«et deilralen nit het ooften doorfdioten^toen Abdieldevkik# 
eens met luilterryke, ten fhyd gerede Tchatcn^ wagens, Vlam» 
mende wapenen, en vuurige rolTen die het licht van cenen 
blikfcm uitwierpen^ bedekt zag» Reeds zag hy den kryg heilo* 
ten, en de tyding welke hy dacht te brengen, dus reeds alge* 
meen bekend. Verheugd mei^de hy 2ich onder het leger vtn 
Vrienden; waar hy ais van zo vele gevallen Myriadeh deeeni* 
ge'* a^ liet verdere oritrukt tfchig keerde, iöet luide toe]u^ 
cbing wierd ontfangenl Met verhevene lofi^ken voerden zy 
hem tot den heiligen berg en in de tegenwoordigheid vandéé 
troon des'Alletitoogften ; en van dentelven deed eette lidBykft 
ftem. afamiteeacgouden wikop de volgcndewyee aich horend 
' Gy hebt ifwen pligt vervnfd, dienaar vtn God ; gy btbt dei 
beften flryd geftreden en alleen, tegeiis muitende fcharen, dh 
{Eaak der waarheid gehandhaafd; gy wiundt magtigei' itt wooiw 
den dan zy in wapeoeo;. gy hebt uit liefde voolr de getui]^ 
m.i^. waarheid e^aea al&emeenen h«oii veodiagen^ bittezdtf 



Digitized by VjOOQ IC - 



«oor (te rechtvaardigeir dan bet gewdd, en fStiom wtükk 
den als waanzinnig u veroordeelden» was alle uwe zotge 0ê 
voor het aangiczicht van God oprecht te woiden bevonden» 
Thans wacht u ccne ligtere zegepraal; door deze heitf<;h»f 
ren geleid, zult ^y met meerderde glorie tot; uwe vyandesi 
terug keren» dan gy overladen met berpotting van hun zyl 
vertrokken; en die genen door het geweld bedwingen die 
de rede tot hunne wet, en ^feflias, door zyne verdienden 
verhccrlykt tot hunnen Koning weigeren aan te nemen. Ga 
Micbacl, vorst der bemeirche legerfcbaren, en gy die in dap- 
perheid hem evenaart, gy Gabriel, geleid myne onoverwin* 
nelyke zonen tot den veldflag; geleid myne gewapende bei* 
ligen by duizenden en millioenen in gelyke flsigorder.tegens 
bet goddeloos muitend roe ; val onbevreesd met vuur en (taal 
op hunne benden; -vervolg endryf hen tot aan het uiterst 
einde des hemels, verre van God en zaligheid tot de plaats 
butmer ftr^flfe, den helficbeii afj^n d,: vinf Ike zynen brandendea 
Cbaos reeds opfpert om nedetCbontend ben te ont(angen« 
. Dus (prak de ftdm des^ Allerboogften en w6lken begonnen 
den berg te verdutderea; eene/.dikke roók.jsveefdeonrden 



Digitized by VjOOQIC 



4Aw0i tR itfiArp vürfmien nk; bet voorteken vsn dra m^ \ 
traalueo toorn. Kkt tmn^r vreefTelyk bUes de trompet des 
^Mèrhooglteii 'litre Wide foiien ^van den bogen berg, en rle^' 
të'-wapeti. straks trokken de ten ftryd gerede fcharen de 
toifttwfcndcr legioenen ■' onwederftaanbaar vcreenigd in een 
inagtig vierkant tot elkander, en onder het betoverend ge- 
luid det welluidende muziek dat tot heldenmoed en dappé« 
re daden hen aanfpborde , trokken zy voor de zaak Gods 
en MelTias, door hunne goddelyke opperhoofden geleid, 

llilzwygend verder. In ónverbreeklyke reïen rukken zy 
• ' •. . . ' .'. ' .. . '.:■ .•' iiu: • . • 

voort, geen berg, gene lage dalen, gene wouden noch (Iro- 

inen verbreken hunrib gelederen; hun aantocht ging hoog 
bvcf deri T)odcm, en de 'duldende lucht droeg hunne vluch- 
tige treden, gèlyk weleer het geheel geflaclft van vogelen z\ve- 
Vende* op hunne vleogèlen in order tot Eden kw^m, om* 
tiimne namen van u tèH)tii?ftfngen ; aldus trokken zy over bbcj 
ti't^ hrii^Tchap' des HeMeW, over vele uitgelekte gewedett 
tienniui zo gCDot abidèott^iaiivdbol. ^ ' 

r.Aamvdkkeifide.' tegcnp her boorden ontdéltffi sy einde^k 
«eiroraaadea gszidtt-xinder ate-ccne vuudgs Undftspek, %mi 



Digitized by VjOOQIC 



bet «cfic eifide tot het ander het gesiidit aè$botldesvefimiett3k 
de; nader gckotnen ^tidef(\shetd<leli 2y de 'oiitelt^ jfiefllgi# 
Van opgericlittê Tpefen, te iajmgedrottgen helmen ^n (bhfldëfg' 
van verfchiltcnden arbeid^ tnet ti^fcbe ^iniiebeeïcteil tyètitüil^ 
Thans zagen 2y de hoogmoedrge hèïf en' van ^t\kn tüééBs'^Üi 
vollen aantocht. Nog dien da^ fraatidéft zf den berg Siêii^'Ëéd^ 
Wigen door (Iryd ^f overvM te vei^innen» en vleiden '«kl? 
hunnen eei^en nmiseltng» den gtocitllert vji^tid vikil^'^^'i^fiftft 
len troon te voereti* Welhaast eohtev werdeti'htiffnë óbétiiM 
pen verijdeld. Hoe vreemd voor «risttffs he^aftfiVttj^tfü 
Bogekn tcgeh Ehl^etetj in den kr|tg tnikkmt'e»d»iéamWAa* 
der vyandelyk bonden oittmoereii» weriVttti «fs icntèfi ^fl «eiióff 
ysdet in guüe vtieik^hapwi^eer kdvêldisèften wnh^rdlchs^ 
en liefde veweirtgd byWoöbhdèïïi en'géwoon waren' iit Ifblll 
eendragt den efeüwi»èn Vadét tér èérélïjttiién te «Jnèöfr.^ ^ ^^ 
' ThaffS Vefhirf hèt krygsgéfchifef Mi adtt" bci4e*ydén/èrt^ A 
liieetdei fl«Vifls htóïilite weWtti eèii ëfedè éan date tt^éi 
t^ detihbfBneti 'Dl'a^Mttgé m% tynétt fdiktet^ndtll'^è^ 
kewages g*»yk een' Tïrgèé v«n jeMdélyfté ftiajeftelr, dd<Hf Vhtif 
pedda t:ikeinib&tf»^^«'göu«£« f<AtkkM)f d)ti{fév«h $ k)^ ^^« titt^ 



Digitized by VjOOQIC 



fTHy 

te::V«9 cynai. IsifteitylEeii troon ; wsm tfaitw vma tas* 
i\m vy^nd en .vyanH flecfacs eene seringen, maar niet 
tqin' y)«eflelyken tuiTchendand. ^loofd te^en hoofd ilonde» 
^I.4fi;%^'<^^^fly^^. fls<oi4er van eeoe verbazende lengte. 
&|r jtogi^e (hyd^^gon trad Satan in wapenen van goud es 
diaina^t met trotfcbc fchreden en gelyk een tooren in hoogte^ 
%H(jd(i:fpits;van.zynewoiHdiclatc voorhoede. Abdiel te oild« 
^pn VI», zyo.nfïgti^o, helden, vol verontwaardiging op die 
S^f!l?<^>^n van heldenvuur oncvhinid» onderzocht dg de voI« 
gf^9d^ wy«e.:zytf eigen hwts 

.nl^lHemel!! moet. het evenbedd van den Atlerfaoogften ooi^ 
llaar aog^^^ blyven, waar trouw en pUgtniet meer te viiw^ 
^nj^? Wagrom ontbreekt hem de maft enftetkte niet, die 
jgj^ijgd vert^I^t lieeft?.. Moest niet de verwaandfiedezwak* 
fte zyn, hoewel py oaoven^nnclyk fcl^ecn? Op de hulp van 
^a^ijllmacluigen deunende» wil ik «ync ktachl^ b^roeven, 
g^lylj^jikzype rede l^epf opfd, en niej gezond maar valpch bevon* 
4^l)^b. Gülyk.in^mers moet hy«die in het firydperk der 
])f%Ep)ii$jd treeft Vj^r^pi^nep^ pok in,- de wapenen de zegepnud 
^echtea«{imin9»<ip,b.«44^')noei hem d^: zege zyn, tuf 



Digitized by VjOOQIö 



<«5> 

buittn twyflbl «i ellendig is de flryd» wanneer rede net ^ 
weid heeft te kampen; doch ook als dan leert de zufv^iftt 
rede» dat rede moet overwinnoi* . . 

Dus alles overwegende trad hy moedig aan het hoofd zyticto 
gewapende vrienden, verdubbelde 2yne fchreden en ontmoetto 
«ynen vyand op den halven weg. Deze witrd in woede ont» 
ftokea door slch te sien voorgekomen, en ftandyaftig «Uchtf 
Abdiel met deze woorden hem uit: . v . . 

- Oaat men u dus te gemoet,'hoogj|ioc)dige? Gy hoopte »»-' 
der wederftaad uwen aanflag te snUen uitvoeten; gy da^tdell 
troon des Hoogften onbewaaUt, «yne zyde vcslaten tevindcrti 
«(oor den fchrik uwer redenen en jiwe vermogende tong; gf 
dacht niet» onxinnige! aan de ydelheid om de wapeoen aan ta 
grypen tegcos den AlmagUgen, welke door een belevend woord 
eindeloze' legers uit hec niet roept om uwe dwaasheid te vei!» 
nielen; dte mietsyne hand alleen^ wiens magt gene grenaenken^ 
ftonder byClaiid^ met ééncn fiag u vernietigen en uweLegloer 
nen in den afgrond begraven ki^n! maar gy ziet» niet allenzya 
Uwe eedgenuten; bcfcbouw hen die der Godheid veiklecfd es 
fefaooKcaam blcfvena o&choon voor u oa2ichtbaac.t9en;|Qf Itt 
P ft 



Digitized by VjOOQIC 



(MO 

«me frteiéld vaa vennningen watnde, 4tt ik iSeen van tf 
«(fes É^aUen. Befchouw dians myne volgers, en leer te laat, 
boe eenige weinigen de wysfaeid fontyds volgen, wanneer 
^uLzeiulBn dwalen* 

'. Stad wierp een pottend oog op hem en antwoordde: 
- ^Cer kwader uore voor u, maar gewenscht voor myne wraak 
Üe V toekt, keert gy afrs^ge van uwe vlucht terug, om den 
prys uwer verdienden te'ont£mgen. Cy zult het eerfte proef- 
fluk zyn van deze rechte hand door n tot wn»k gcfpoord, na 
0at uwe OBtbieidelde tong, bezield door den geest van tpgen» 
||NPaak'tegeiis het derde gedeelte der Goden zich dorst aanktn- 
«IV^ ^i> ^^^ vergadering te ftmen gekomen^ hun recht op 
8ë Geheid beweerden, en de almagt aan niemand zullen toe- 
kennen, zo lang zy goddelyke krachten in hunnen boezem 
voelen branden. Doch te recht treedt gy voor aan het hooft! 
. éw uwe gezellen om eene veder van my te gewinnen, en wa&< 
lieer u dit gelukte, verwoesting te zaayen onder myne heïren* 
Ib korte woorden; opdat gy niet mogt roemen dat ik ver* 
IhMnde, weet dan : vryheid en hemel dacht ik weleer, waren 
%exiBflei voor bemelfche zielen ; maar thanszie 9t dat traagheid» 



Digitized by X^OOQ IC 



Ijiever dienstbur» flaafsche geesten maakt, gewoon aan fÏBCScW en 
gezangen. Gy hebt de zangers en fnarenfpeelders des hemels gÊ^ 
wapend. Thans zal de vryheid in het fhydi^erk treden met vel^ 
achtelyke flavernei en deze dag zal van beider daden gemigèÉv 
Afvallige I antwoordde hem Abdlel met korte womdon èi 
ien emdig gelaat ; nog dwult gy, en geheel van dat pad dét 
waarheid geweken, zal aan uwe dwaling geen einde zyn. Té 
onrecht onteert gy met den naam van flavernei den dienst doot 
Ood en door natuur bevolen; wanneer hy die heerscht,waat^ 
•diger is dan de beheerschte, bevelen Ood en natuur gehooi^ 
•jpaamheid aan hcnu Hem, die tegens zynen opperheer (amea^ 
fpanc; eenen onzinnigen te dienen gelyk uwe rauitelingen u,^ 
wel verre van vry, een flaaf derflaven zyt, zie daar de wai^fii^ 
vcmei. Nog verblind durft gy onzen dienst befpottttt, Itegedr 
gy in de hel, uw koningryk; laat my in den hemel den Ader- 
hoogften dienen, en zyne bevelen, waardigste worden gehooii 
zaamd, volbrengen. Doch geen koningryk, maar ketenen wach» 
ten u in den afgrond. Ontfang intusftben van hem, die gelyk ff 
2egt,van zyne vlucht terug keert, deze eerste groete opuweA 
•goddelozen helm» 



Digitized by VjOOQIC 



Dit zeggendeen aangeblazen door moed, llgctefayzynenaiai 
Cp, die fneller dan eenen blikfem den helm trof van den hoog* 
moedigen Satan* Gene daad volgde ooit zorasch den wil, en 
liutteloos was den verwaanden zyn fchild, om dezen eerden ilag 
« keren. Tien verfchrikkelyke treden waggelt hy terug, en 
JQme verftaald^Ians fchraagtzyne zinkende knien ; gelyk wan- 
lieer onderaardfche winden of bruisfchende wellen, met geweM 
jlit hunnen kerker gebroken, eenen berg uit zyne plaats doen 
v^ken, en met alle zyne dennen gedeeltelyk doen zinken; 
«rrcfariKkii^g overviel den muitelingen, en nog nresr de woc* 
fc op het gezicht van hunnen duizelenden geleider. Een jui- 
chend veldgefchrei; een algemene vreugdegalm ; de voorbode 
•^ner aanftaande zegepraal, verhief zich onder onze legers, en 
«en qnvprzadelyk verlangen naar den vcldflag vervulde hen. 
. Intuafchen beval Michaël de bazuin van den aartsengel te 
fteken. Haar geluid drong door de velden des hemels, en on. 
Re getrouwe fcharen juichten den Allerhoogften Hoüanna. 0e 
VyandeJyl^e Legioenen» verre van te verftommen, wierpen even 
yr^sfelyk ^i^h in dpn fch^ikkelytften ftryd. Thans verheft 
xich een (lormend geraas, en een vreesielyli; gefcbrei, tot ó\}% 



Digitizedby Google 



terre ongehoord in den hemel; aloni'lcktteftn wapièi^s 'é§êtk 
wapens ; brult de yzende tweedracht; woeden de raderJ^ÜÖr 
yzeren wagens, en gruwzaam was het geloei te midden >d<fe 
aanvals. Een drom van vlammende pykn vloog lAet eeW:)kè¥% 
gefis over de hoofden der ftryders, en vliegend bedekfceiV «J 
de beide heïrcn met vuur. Gelyk onder een brandend geWè1f,'taïiu 
den betde de legers» nu handgemeen, met vernielende én "bff- 
uitblus chbare woede. Alle hemelen wedergalmden van ièreh'y!^ 
lelyken itryd, en de aarde had tot op haar middt^pVMt: ^vMtf» 
geld, wanneer zy toen reeds gevormd ware. Ceenwövfé^'^mÊm 
lyk! Millioenen vergramde engelen (treden tegens e1kaiidei%n% 
ftryders, van welken de geringde, de aarde uit hare asfehicïbeai 
ten, alle hoofddoffen bedwingen kon, en zich met alle^de magk: 
harer legioenen wapenden. Oneindig groter dan wareii }mnté 
krachten. Talloze legers (tonden tegens talloze legers ; RredeA 
Om verfchrikking en verwoesting te zaaycn, en de zalige pfadti 
bunner geboorte te verweeren. Verftoórd mogelyk» ware iifj 
Ivanneer niet de eeuwige Koning uitzyne onverwiniyke^lkfrftft 
bun geweld beteugeld en bepaald had. Zodani,'^ nogthani\i4j 
bmi aaaud, dat ieder legioen een tairyk leger» en leder gcw^ 
1^4 



Digitized by VjOOQIC 



jMBdc fxmten legioeoatnlUrkte ^lyk fchfeiu Ieder ondfiigt» 
icbikte engel^ ieder (Iryder op zich zelve, fcheen een oppcf. 
Jioofi!) bekwum om underen te gebieden, geoefTcnd in bet lyd- 
lUp on «an Cf rukKcn ;te ftmn ; de gedaante^van den vcldllag 
ft doen veranderen, of de gelederen in den grimmigen ftryd te 
iloea openen of te fioiten* Geen denkbeeld van vlucht of dein* 
^mti§eat onedele daad die vrees verried was hier te vinden; 
4^, ieder vertrouwde op zich zelven^ als hing aan zyne vuist 
^tydpum der overwinning. Alie de daden dairvooigevallent 
jn-deua waren oneindig,, maakten aaafpiaak op ccnen ecuwi. 
pearpem. Onmeetbaar uitgedrekt was het fl^gvcld, en op ie« 
4fr-og^Uk veranderde de ftryd van geds^ime. Nu ftreed me» 
|haad«,en op den vasten bodem; dan verhief men de magtig^ 
irleiiiieleo en zweepte de lucht, die dan rondsom in vlammen 
Ife (b9tiv fcbeen. Lang hing de kans van den veldflag in even. 
pigt 9* totdat H^tan, die dezen dag eene gadeloze fterkcc getoond, 
|deman4 i^yns gelyken gevonden, en zich geduurig inhetheetr 
||$ vi||i den ftryd gemengd had, eindclyk het zwaard van Mi^ 
f)u^ zwsaljen en telkens gehele legioenen maai]eu zag. £éi| 
tg§ van ^yn ontzettend ftaal me^ beide haadeo ^h^ven» wro^i 



Digitized by VjOOQIC 



Cm o 

.Ytrwoesting wwt het nederkwam. Spoedig ijlde liy dfinrainb 
eni tegens dexe vecoieling zich ce kanten, en werpt hotfcbiM» 
cene ronde ftcenrots van tiendubbcld diatnnnt, om syne brt- 
de fchoiiderei). Op xyne nadering ilaakte de grote fnn»-eo0|i 
xyne onnavolgbare daden, en in de aangename hoop den in- 
vendigen kryg des hemels te zien «indigcn, wanooet hy ^en 
aartsvyand verwonnen en gevangelyk geklui(ler4 bad, fpti^ 
Jby met het gelaat van tenen vyand en ogen vlammend» van 
£iamfchap, hem aldus aan: 

Schepper van alle boosheid! voor uwen opdand onbekend 
«n naamloos , maar thans alom gezaaid in den hemel ; aie nn 
de yzende daden a&chuwelyk aan allen, doch die allerawaarat 
op u en op uwe goddeloze volgers zullen terug vallen* Hott 
hebt gy den gezcgenden vrede gedooid in den Ivemel ; hoe tp 
ds natuur de ellende gezaaid, voor uwen vervloekten af^ 
:nog ongefchapenl Hoe hebt gy uwe misdaad aan zo vele dui- 
xcnden ingeblazen, die weleer getrouw en oprecht, maar thans 
jongetrouw bevonden zynl Maar denk niet de heilige niathkr 
ite kunnen ftoren. De Hemel werpt u uit verre buiten zynegren» 
^(«a. D«zehQmQl> de zet^l der zaligheid» verafadmwt van ktyg 
P 5 



Digitized by VjOOQIC 



en geweldadigheid. Weg dan van h fer, en het kwaad, uw gebroe<V 
volge u met uw goddeloos rot tot de plaats der boosheid, de helle. 
Ga en ontketen daar uwe razemclen» aleer dit wrekend zwaard 
uwe verdo^mnis vermeerdert, of de wraak door den Allerhoog* 
fien bevleugeld, niet meerdere pynen in den afgrond u neeiftort. 

Dus fprak de vorst der engelen, totwiende algemene vyand 
antwoordt : 

Denk niet dat windrige bedreigingen hem kunnen afschrik- 
ken, die nog nimmer bevreesd was voor uwe daden. Hebt gy 
den geringften van dt*zen kunnen doen vluchten? hebt gy ee* 
nen eenigen doen vallen die niet 'onoverwinnelyk weder op- 
fiond? £n denkt gy met mindere moeite my te overwinnen? 
met bedreigingen my van hier te Jagen , gy dwaaze, door te 
denken dat de llryd van het boze gelyk gy dien noemt, dus 
zal eindigen? Alleen de eer is de oorzaak onzer handelingen. 
Haar zoeken wy te gewirmen, of zelfs dezen hemel in uwe 
verdichte belle everanderen, om ten minden vryluer te wonen, 
wanneef wy niet kunnen hcerfchen. Verzamel al uwen moed 
en roep den zogcnaamdcn Almagtigen tot uwen byftand, want 
veixe van u te ontvluchten, heb ik, alom naar u gezocht» 



Digitized by VjOOQIC 



Zy maakten aan de woorden een einde; beiden ruften ztdi 
tot een onbefchryfelyk twee-gevecht. Wie vermag, zelfs in«c 
de tong der Engelen dit te verbalen ? Wie bier beneden, om 
zyne gedachten utttediukken, zichtbare dingen te vinden, die 
de menfchelyke verbeelding toe de hoogte van die goddclyke 
fterkte kan verheffen? Want beiden fchenen zy Goden, wan- 
neer zy Honden of zich verhieven, in gedaante, aanzien, ge* 
drag en wapenen, en bekwaam om den (Iryd wegens de heee* 
fchappy des hemels te beüIiTen. Thans zwaaiden zy huni^ 
vlammende zwaarden en maakten daarmede ontzettende krin- 
gen in de lucht. Hunne fchilden, twee grote zonnen, kaatften 
bun ftralend licht op elkander; de verwachting zidderde we- 
gens den uitflag. Niet zeker in den (torm dezer beroering, weken 
de flrydende heïren fpoedig aan beide zyden terug, en openden 
eene ruime vlakte ; gelyk wanneer, om grote door kleine dingen 
af te beelden, de eendracht der natuur gebroken en de kryg on- 
der de (farren oatboeid wierd, als dan twee vyandclyke plane- 
ten grimmig tcgens elkander ftaande, in het midden der hemelen 
op eikanderen aanrukten, en ïlrydend hare bollen vermeng.^en. 

Op eenmaal hieven b&iden bunne armen op » welker fterkte 



Digitized by VjOOQIC 



CaaO 

alleen week voor den Almagtigen» en bereidden zich tot ecilen 
.cenigen üstg om den kryg door dezen te befliflen. Geen ón- 
derfcheid lan flerkte noch gezwindheid befpeurde men. Doch 
was het zwaard Michaëls, hem uit de wapenkamer Gods gege- 
ven» zodanig verftaald, dat noch hardheid noch fcherpte den 
fiag van hetzelve wederdaan kon. Met eene vcrbryzelende 
iterkte trof het het zwaard Satans ;floeg het door midden, en 
hieuw met den zelfden fiag hem eene diepe wonde in zynerecbte 
*zyde. Nu voor de eerftemaal leerde Satan de fmarten kennen, 
en kromp van weedom gintsch en weder. Diep had het twec- 
fhydend ftaal de wonde van een gefcheurd. Doch bleef de 
Aetherifche zelfstandigheid niet lang gefcheiden maar floot 
zich fpoedig; een vocht, den neélar gelyk, droomde bloedend, 
[gelyk hemelfche geeften te bloeden vermogen] uit deze ope- 
•nlng, en bevlekte zyne rufting, nog korts zo glansryk. Ter- 
*ftond ijlden aan alle zyden vele en fterke engelen ter zyner 
hulpe; anderen droegen hem op hunne fcliilden naar zynea 
•wagen, meer uit het gedrang der krygsliniën verwyderd. Thans 
zich zelven niet onverwinnelyk, maar zynen hoogmoed veine» 
tlerd; jyne vermetelheid God aan fterkte gelyk te zyn; ift het 



Digitized by VjOOQIC 



OssJ 

ftof vertreden ziende, knarst by vangramrchtp,rpytenfcbiaiilA 

te op zyne tanden. Welhaast echter was by weder genezen* 

Het leven der geeften is niet geplaatst gelyk by den gebrekkiger 

mensch alleen in ingewand, hare, hoofd, lever of nieren ; in ie*, 

der gedeelte lieerscbt bet vermogen van te kunnen leven j^ 

vernietiging inaar geen dood kan bun lot zyn. Hun teder weef«^ 

fel is even min vatbaar voor dadelyke wonden als de vloei^ 

ftoffige lucht. Zy leven geheel hait, geheel hoofd, geheet 

oog, geheel oor, geheel verftand, en geheel zinnen; naar bua 

welbehagen nleioen zy leden en verwe aan, en naar fammebe* 

gccrte wordt hunne geftahe verdikt of veriynd. : 

Intuficfaen verdienden ook de bddendaden Gabriels aan ee« 

nen anderen oord ftrydende, de rócmrykfle gedacUtenisw Zyntf 

onverwiniielyke vanen drongen tot in het hart van Molödri 

benden, dien woedende Koning, die met' gpdflafterlyke woor»: 

den hein dreigde aan zyne zegekar <e zullen kluifteren ca* 

voort te liepen; en nog lafterde by den Eeuwigen des hemels,} 

toen het wrekend: zwaard des aartscngefs hem tot op de beu-» 

pen kloofd^ , en met weggeworpen wapenen brullend van onrr 

gewonefpynen deed vluchten. Aan.bdde de vlcygels floegen* 



Digitized by VjOOQIC 



CasO 

Mei èti Raphaël hunne pralende vynnden Adramelech eit 
Asmodfti, hoewel ontzettend groot en met eene (lecnrots vin 
diamant gewapend; fchandelyk dacht het hun» geringer te zyn 
dan God;!naar door borstplaat en harnas met afschuwlyke 
wonden doorkorven, leerden zy vluchtend lagere denkbeelden 
iran zich voeden. Ook Abdiel vcrfchoonde de godvergeten 
muitelingen niet; met verdubbelde (lagen floeg hy Ariel en 
Arioc, en voor zyn vlammend zwaard viel de woedende 
Ramtel reder. 

- Van dnize^den zoirde ik kunnen verhalen en hunne namen 
hier op aarde Vereeuwigen; doch de zalige engelen, vergenoegd 
met huiinÊri roem in den hemel , verlangen dien der menfchen 
niet. Ook onze wederparty is wonderbaar in magt en helden- 
daden, en zeer begerig naar roem; doch uit den hemel en dd 
Mgedtditenis der heiligen gebannen, btyven hunne namen itf 
de veigetelheid begraven. De fterkte, van waarheid en gerech* 
tigheid gefcheiden, verdient wel verre van roem, hoewel zy 
eerzuchtig daar naar (treeft en zich eenen naam wil verwer^ 
ven, niets dan fchande en fmaad. Eene eenuige (Ulzwygen* 
beid hunner daden, is dus een gedeelte hunner verdoemenis. 



Digitized by VjOOQIC 



De tnagtigftf n nu verflagen zynde» weken de vnggelettdtf 
benden; woefte veiilrooijing en wanorder drong thans m bon- 
oe gelederen ; men zag den bodem alom met gebroken wape^ 
nen bezaaid, en wagens, en ruiters, en vuur fchutmende roflfen, 
lagen geflort over elkander ; zy, \f eiken nog Honden, weken 
afgemat tot het leger van Satan, dat gedeeltelyk moedeloos 
zich nog verweerde, of gedeeltelyk door de bleke vrees ver« 
meeflerd, fchandelyk vlood, en voor de eerCtemaal met angst 
en gevoel van finart wierd getroffen. Tot dit onheil bragthen 
de zonde der ongehoorzaamheid, en voor dit ogenblik waren 
zy onvatbaar voor vrees, voor vlucht, envoorTmarten. Geheel 
anders was hét gefteld in het leger der heiligen; niet te ver. 
wonden en ondoordringtyk gewapend, (tonden zy onwrikbaar 
in huqne gefloten gelederen. Alleen hunne getrouwheid, hun«t 
neonfchuld, en hunne gewillige gehoorzaamheid, gaf hun deze 
grote vóordeeltn boven hunne vyanden. Onvermoeid en niee 
vatbaar voof pypen door verwonding, ftonden zy'te middeir 
van 't gev^ht, hoewel door het geweld der muitelingeii 
nit hunne phuts verzet. 

Thans begonde wrditzynenloop, en de duUtemis over den 



Digitized by VjOOQIC 



lléiiiel 2ldinilt!^fei(fende, gefbood deze eeneti iidngenamen ftil- 
ftiod vin wapenen t en bragt bet faatelyk krygsgedcuistot zwy- 
gen. Door de dopkere wolken omvangen, weken verwinnaars en* 
verwonnfelingén terug* Op het bevochten flagveld legerden 
sicb Micbaël en zyne zegepralende engelen., en (lelden hunne 
wachonra» Chenibims yuurvlanunen gelyk» aan alle kanten ult« 
Mn de andere zyde verdween Satan met zyne muitende legers 
m de dviftémifien van den nacht ; rufteloos riep hy de hoof«r 
4en te midden der duiltemis tot eene raadsvergadering byeeny 
fn met terie tomeloze ftootheid fprak hy hen op de volgen^ 
ét wyze aan: 

6 Gf, 'tittns In het gevaar beproefde vrienden ! hoe vele 
proeven hebt gy gegeven, dat in de wapenen onverwinnelyk^ 
§y nietfleciita de vryheid, eene der minde vorderingen, maar 
het geen wy nog verder bejagen, de eer, de heerfchappy» ea 
eencn edüwtgen roem waardig zyt ; hmners éëoen dag, [ett 
wanneer éénen dag, Waarosh dan niet eeuwige dagen] hebt 
gy in een twyfielachtiig gevecht u tegens de magt vaiT den 
Heer des hemels verzet, die zyne magt^e bendien teg» ons 
«fzon4 in den waan vanoss aan zjn&fAmü te ondénverpen* 



Digitized by VjOOQIC 



jbit echïd» is hefH mfslokt. t>üs gèbreKlti^ In fiét tdekoflIèfiM 
Ib Vootzegge*, Wögeft wy te fctht séH ^yiiéalwetenhdfd twy#* 
fcleii* Hét lis \vkar^ minder ttérk geMpciid (kn de ryneil, Ii6* 
èêtt w^ èeïrfg hjidöeï en èeiUge pjhfcn tot dus vetré ons 'On* 
Irt^êfid, AiaartitóüWlyki kenden ^ die fnnrrteil óf teiftohd Wieï^i 
ito zy vèriiiiht. S5n«s weteiJ i^ dat de«ö htrtietfche «eïfltaii^ 
dtgheden onVet^aifkgelyk éit d'artdodlityke toevatteik nietblidiei^ 
Worj^en Éyn, en boewel tittt Wöndeti dóorböotd^ terftond We* 
éer iïuitett eik dooi^ dsmg^oreh verlnOgËi) genezen. Zo gering 
its^i dit kw^ad is^ 2Ö gering zs) dokdegetklSSngdddrtégeifizylH 
Mogelyk dftt betere i^flihgeD, jf^erkeï^ Wipenen in éeii tM^dè 
I^Vechtt^d mee» vobtdeel eti deA vydUld ttsetf ttadeet toebcnt^ 
|en, of ted minitén dét geéil evenredigen ^ wit ty flechtsdoot 
{Oeval boVen On» bezalen. oi ttog eeiAe aildete Verl;ibrgeiil 
t>ontaak ken t^petó&t ttaalcte don wy, té een Vtytig bitdeb 
itock en tóéenkeii ièct gemnklylt ontdekken^ dóofdien öinti» 
«eest nog ongetilttdetd ktfl deükett^ eti oi!i$ Opgekbatd Vel» 
lÉand Dbg gea» ttftdeét getedeti )iee^. / 

Satan tzt neditlr^ en ^isroe de Vboen^«m{^e ohdeir de tof« 
AM^buAüttt fimtA ge^^ eeü oiiwfedene tfit ee» gtuw^MiMge-. 
SL 



Digitized by VjOOQIC 



^clit, vreeiTelyk afgemat, m^t gebroken wapenen en een^onc* 
fteld gezicht in de vergadering op, en gaf den lening der af* 
Valli^cn bet volgend antwoord : 

^ Verlofier van nieuwe heren en geleider tot het vry ge- 
not van ons rechtop de Godheid; in vjaarheid^ het is zelfs voor 
ppden zwaar, en de ftryd te Qngelyk,om ondej:. fmarten met 
jiie genen te ilryden op wellicn de pynen. niets vermogen. 
fjit dit kwaad moet onze ondergang volgen. . Wat vermag 
dapperheid ea onverwinbare (terkte wanneer .zyg^olterd door 
onderdrukkende pynen, de hand vanden ma^tigden doet ver* 
Happen* Mogelyk dat wy het gevoel van v-eiipafk. konden 
ontberen en echter zonder krenking een gerust leven leiden ; 
«aar de finart is eene wezentlyke ellende, het ergst van alle 
kwaad, en ten toppunt geklommen overwint zy zelfs het ge- 
duld. Hy derhalven welke hetmiddel kan uitvinden, hoe wy meer 
vcïfterkt onze nog ongewonde vyanden befchadigeb of ons met 
gelykfoortige goede wi^enen kunnen befchermen, verdient ia 
iiraarheid niet min dan wy voor onze bevryding verfchuldigd zyik 
.- Waarop Satan met gerude blikken hemaiD: 
•V W9X, gy te rechrzo nodig denkt voor onze welvaart isxeedf 



Digitized by VjOOQIC 



CHry 

ititgetbehedöör tay.' Wie' onzer die de lufstt^rr^kè oppérvlatil 
te van deze aHerlioosCle vloeren die vry bewotieti, befthoifwr') 
dit vafte Und vaa den uicgeftrekteti hewel ]iiet]»loiit«n,vr(fch« 
icen^blodmeii, Attbxolla, edclge{leeBteAeilgotldverfierd;wi«ftè 
pQg loopfi^zaiïppervbkkig over Éfiè.dete óitipla beeaj óiolhf 
niet nadeitke, wsanut ey diep onderden bodem.v<iartrpniiéeit9 
d^c is c^ue.dfHikfitQ en ruwe ftpfie uit. geeftige'-en vunntetf* 
htt geboren « dia: door de Ucbt&aUn des beiAeb bei«ierd éft 
gekookt: ia de bünkemUle fcboootieid voottfcbiet, èn-'^Ich in 
>etbelev(wid liclu ontwikkelt; pe;ie ,ftoffi^ zal. ons d^ diejiCb 
uit Haie duifteto geboorteplaats, zwanger mec^ onderttrdTc^it 
vlflmmen» Oftgcven ; als daa in.hoile^.laiige.'«n ronde ^üMvlmii* 
C^n i^g^ecflü;, eaaan bet liukiKgac .door het viiur genftkft,* «U 
Ey zich woedend uitfpreiden, en van verre met donderend gi* 
ii|idj.vo^}^(|^ato^vaB oïfgelalL losder'ónze. vyandcnp'wéfjpen; 
Jien vei^lfttercn^'eii alles wat .oei tegéÉffane véniield éordeft; 
da zy .ziÜto/iJMBen dSaf wy den 2)oaderaat tjnt eigea ivér- 
ifchrikkdyfce wapenen hebben onnomen. . Mift iaifgr odkr ital 
4eze toebcreTdende arbeid dnoren); eèfiiufg ide ida^:QÉIIbisf|Ft 
«Md hf.QsrJW|ptc&.geëi8dt0d^.ii.H!»tlk^ 



Digitized by VjOOQIC 



^tuwe vret^ miu bet,(yvtrleg zich hy defteiktsvoagt^lioiick 
^oaif met^ toor te swa>r «dl wanhoopt nog minden 
•, Jüy.fimdlgó» ; syn^^itoorden Mrëkten hunnen linkenden moed^ 
0ftM)fi!^n dct Ittafte vonken van hoop wtóet by hun aan* 
jf^hsi bewond^den éo vittding» en hoewel oieaund op eett 
09élni|^'deid[beeld gdujmeè was, dacht eenitder hunner nog* 
4lian&:8eer gemaklyk» het wefk den tneeften» alvorens het ge* 
i>|)!P04ft9.«fts» ab onmooglykhad toegefchenen.:Mogelyk sat ii 
^.tq^b^st, wanneer néSBials de hoosfacui abni. zich veime» 
tf»^Uldigt^ tehvjin uw nagelkcht tot kwaaddoen genegen^ 
^S^^m^.nm düifKeifcfae higeving aangeblazen^ een Toortgelyk 
-IIQQfllMÏgiilicvifiden^pniidie loneii der menfchen. wegens hunne 
IIIK^pibflBh ji^ibatfen, als hUnne:^ééttkbcelden op l^g mi moocA 
-«^b:ü*firpcn> ■.,..... 

l :-■ ^ïbtnsv na geSin^gden tad /póeden allen geredelyk tot de* 
•IKfIflrbeid; nienomd ftqnd lange te overprinzen; taltoasehaii* 
«iden aniren terhidpe uicg^rekt. pgenbiikkelyk was de bodem 
lides^lieni^ls bpgegra>{en 9 en, diep in. denzdven zagen zy ên 
s^trondftofllt 4et na^uncin hare niwe ontfaiigenis« fiier voii> 
•ji«n,:«y! Aftt zwavfilijp en. ^Ipeterig fdiuin ;i tnsttgd^ iMft 



Digitized by VjOOQIC 



(M»7 

•iider ellcaoder en vodden het» gi^oolct eit gcreCtmtg^ to^ 
iwvte koirels» welken in eenen hoop op elkender geflort 
wie^n* Anderen groeven zeer diep naar verborgene adei^n' 
van nietaal en fleenco» [ook die boJem heeft diergelyke inge- 
wanden] .wtarnitxy hunne weiktuigen en kogels goten, welken' 
de verwoesting •met zich voerdea; anderen voorzagen zicV 
van brandbne roeden die op de minfte aanraking ontvlamden*^ 
Pusbragtenzyheimclyk in de duifterheid van den natht,veo<^ 
bet lyzen vanden morgen aHes teneinde, en (tetdenonbef^e# 
met (Hlzwygende voorzichtifheid alles in behoorlyke order.: 
Naauwlyks verfcheen de aangename morgen aan den heme)^ 
qF de zegepralende Engelen re^en op, en vroeg wierd de trom* 
pet te wapen roepende» geftoken; weidra (londen dsxxi firhit- 
terende fcharen in gouden ruilingen onder de wapenen ge*' 
leed; anderen «agen van de dagende bergen in het ronde, 
lerwyl eene ligt gewapende bende alle de kuften, alle de (lre« 
Iten befpiedt om den vyand te ontdekken; i;ynen afltand, Mfj 
oeptaatfing te kennen; werwaards hy gevloden» of by tenftry^ 
de in aantocht was, of waar hy vertoefde. W^lha^st ontmoe*» 
te^to 9y hem moe giJlvende vanen, langmwn doCh Ia ^Mfi^ 



Digitized by VjOOQIC 



CH4> 

fiftten ge^déeten niec verte van buir iat>eweging ; watrop 2o«' 
pbiel,ecR derfirelst §evleugekie Cherubims met fnclte vlei^elen 
tefag ijlde en te midden der luclu met luiderfteminehtin toeriep x 
. In de wapenen ftryders, in de wapenen! -de vyand die wy 
dacbten gevloden te 2yn, nikt aan, en zal ons lieden een lang 
qigagen belparen. Denkt niet dat by ons zoélce^e ontwykon ; hy 
nadert gelyk gene dikkewolk, en in ssyn gelaat zie ikdandvasttg-* 
beid en verzekering geprent. Dat een leder bet diamanten 
bamas wel vast gordc ; den helm opzette, en het ronde (HiiI<Jt 
aangrype om borst of boófd te djekken ; want denkelyk xiV 
4eze dag genen (loficgen, «nar eeaen loeyenden orkaan van 
pylen met vuur bezwangerd, nederftonen. » 

- Dus verwittigde by de zynen;wel dra ftonden zy gereed e», 
niets verhinderde hen; zonder vrees en in volle flagorde trok- 
l^en zy voorWaards, toen reeds 4le vyaitd met verdubheidtü 
fchreden en eene fterke magt boog<noedig iiader rukte, en.'zyne; 
.4aiveirche werktuigen, aan alle zydcn met tatloozc bcndendi^ei 
ömtwurd, voortfleepte, om bet bedrog te verbergen. Nu hielden* 
beide legers (lil in elkanders gezicht, als Satan plotlltngs aan» 
jk^itsdersyneo verfcheeQ^ en met luid^ ftemme beval byr 



Digitized by VjOOQIC 



C»45> 

Vootlioede opent u ter rcclite en ter linker zyde, opdat t!* 
len die ons haten, zien mogen, hoe wy vrede ênvergeTyk' zoe- , 
ken en met open boezem gereed ftaan hen te ontfangen,watt* 
éeer deze aanbieding hunne goedkeuring wegdraagt en zy 
den rug ons niet toekeren ; daarvoor echter vrees ik.' Üocïï 
de hemel zy getuige ; wees getuige hemel, wanneer wy teritond 
onze vöorilellen opentlyk zullen uiten. Gy, die daartoe aange- 
fteld zyt, voldoet wat ii is opgedragen; roert korte lyk de ge- 
wigtige punten aan en luide dat een ieder dezelven kan horen.' 

Dus fpottehy met dubbelzinnige woorden, en had naauwlyks' 
gcfproken, wanneer zyne legioenen zich rechts en links openend/ 
naar beide de vlengels aftrokken. Een zeldzaam verfchynfeï 
opende zich toen aan ons gezicht ; wy zagen drie reyen pylers 
hoog op raderen gelegd^ want zy fcHenen pylers of uitgeholde* 
ftammen van eiken of dennen van hare takken beroofd , en In* 
Woud of op bergen geveld; hare zelfstandigheid was van ko-' 
per, yzer of fteen; en hare trompen gaapten ons aan gelyk' 
een verichrikkelyke afgrond, /^chttv ieder van deze ftond een 
Seraph, en zwaaide in zyne hand eene aan de fpits brandende 
roede, IntuOchen ftonden wy, hoewel niet lang, in twfïih,' 
1^4 



Digitized by VjOOQIC 



«nlk'difpe gedacht^ $ ynmt plotflings ftrekte» 4o H-- 
oft kam^ ro«dai, ep lagen 4e^V^ yoomxM$ op eenf 
fii|(e openio^ PlotSings ltoD4 4e gehele liqmol in vUmmei^ 
fa toftoD4 daan» net «enen 4ilUeq roQk 0B)hu]4, fffffyuw^ 
m 4« 4iep€ vroinpe» 4qz^t wcrktui^^ 4e Jiicbt ftbeurdii 
tot in baar binnenin 4oQr 4i( vreeOelyk ^ebpü, lerwyl 4^ 
4uivclfchckuiiftt«igeB, afchuwclyk nübfaakt^n y^% ay baddeii, 
Uig^zwol^f |j;eK(rcen4e do|i4erKloccn» en een« hagelbui van 
yzei^a kogels; die gemunt op het c^p£alen4 leg^r» met 2^ 
tfgiyOêlyk een^ woede in b?t ;5cWe wrd geworpen, d» wien 
;qr troffen, ni^t vermogtit^ blyven Haan, «ofwel anders on, 
^baar g?lyk eepe rots, vielcq epgekn en lartsengeleq thana. 
Iqt dui^senden ov^r elkaoderen op den bod^m neder» en om zo ve^l, 
CiprderdoorhunQe wapenen ; ongewapend hadden if tla geeCten^' 
^ val dooreen Tpoedig wefld^n of fatuentcekking hqnner Ucfav 
ineQ z^ gemaklyk kunnen vennyden. lUaa thans ^<4g4« e^n^ 
iwpefte verwarring en gedwongepe verftrockjangt Het baatr^: 
1^ niet dat df gei]ot^n« «ïen ?jtch openden. Ww «oMd^j 
g]r do«n} waoneer ay aanrukten , aoM e^n 4ierhaal4 terug dry«: 
HR «Q «9IIQ twede ovsrboopwefpiqi hen ikdtu «ofier !»<«: 



Digitized by VjOOQIC 



^octdjk en by buone vyaadeo b^faicUl^k OMikcB, W«m mi« 
twede rei van Seiaphynen ftond reeds ki bun gezichit g£i«#^ 
om ecae twede Imgyan d(iDd^fci<Me«, 0[^ hw fe 4oeii W4|0«) 
pen ; en als verflagen list Oagveid te onwiuditcn , weid 9^ 
meer door biui verafTcbuwd. J 

Satan beftbouwde buAueQ ftand» en iprak dus ipoctoide IMB 
^e mcdegeoaten; 

Waarom myne viiendeni )(Q«ie« deze trotfcbe var wl m iai r a l 
«iet nader? voor weinig tyds lUiderden gj boognoedig»- ea: 
toen wy gereed Honden ben wel gemoed en mee ee« vrd)ykgs««r 
laat te ontfangen, [wat vermogten wy meer?] kun de puatsa^ 
van overeenkomst in ilerke uitdrukkingen «oczonden; 3Nr*i 
apderden zy terflond bunne denkwyae ; vlucbccn we^ é^: 
maken i^ldzame fprongen , tis wilden zy danflèn. DecH^: 
Imnne gebaarde^ fcbenen veor eenos dsM bHlctafporii^' 
en wild, mogelyk uU blydCobap wegms onze voorfiagca ; ecb*^ 
Ier vermoede ik hen te( qenen l|»oe^HBniby?altekimieii dwbH- 
{^, wanneer die nog eenmaal door beu gelmird: wterdm.- > 

. 9Uial antwo^de bem In dl^ «elfden ipolafibci^ toon;^ 3 

fio «utdniklwgei^ Veldheer, wuMfgn m^JvmMmém^ fk$^^ 
Ut 



Digitized by VjOOQIC 



tH8) 

ffih nitdrakkiiigen^ van {^gt, zwaar van inliottd, en hadden 
Xtnea fterken indruk. Zo veel wy bemerkten, verwekten zy 
diepe ntgedachten» en vden hunnefwaggelÜen. Wie dezelven ' 
^iolfcomett ontfiingt, heeft zyn verftand van het hoofd, tot de voe- 
ten benodigd. Niet wel verdaan, bezitten Zf de dengd van ons te* 
IMkh, wanneer onze vyaHden niet recht op voort wandelen. 

Dus Honden zy onder zich vol van trotschhcid te fpotten» 
ia iHnins gedachten Was geene twyfiding meer wegens hunne 
spegepraal $ zy watndiHi het gene moeite, den Almagtigcn door' 
bunne uitvindingen gelyk ee zyn ; maakten uit zynen donder 
een fpel, en belachten~ zyne legers, doordien zy een ogenblik 
interwuring ftonden. Doch niet lange ftondenzy dus; hnnne 
Oamfchap rees, en deed bvn wapenen uitvinden, roet welken ' 
aqr de verfchrikkingen der belle nadrukkelyk zouden tegen gaan. ' 
'^rilond wierpen zy bunne wapenen weg, en [befchouw de 
uitmuntende 'fterkte door God io zyne engelen gelegd^ liepen ' 
fpoedig, gelyk de treflfende blikfem naar de bergen; [want' 
de aarde heeft haar afwisfelend genoegen,, hefwelk uit bergen ' 
en :dalen beftaat, van den heraél.] Zy vlogen d^fwaards ; maak- 
laaJbi^e wortelen jondiom los; onttuktea.de vastgeplai^Q 



Digitized by VjOOQIC 



iKfgen met feimnen gehelen kst van (leenrotzen , dromen en 
wouden uit Imnne ftandpUats, en die by hunne lommertykd 
lirninen aangrypende, droegen zy dézeïyen op hunne handen. 
Nu waarlyk overviel verbazing en fchrik het wederfpannig 
leger, het welk thans de omgekeerde bergen zo gclyk tegen 
hen aangekomen, op de driedubbelde rei hunner vervloekte 
werktuigen nederftorten, en al hun vertrouwen onder het ge. 
wigt dezer bergen diep begraven zag. Daarop zagen zy zicH 
zelf aangegrepen ; verbazende voorgebergtens, naar de hoofden 
der afvalligen geflingerd en de lucht verduisterende, wierpen ge- 
hele gewapende legioenen oraverre. Hunne wapenrustingen ver* 
meerdeiden hunnen jammer; zy kneusden en verpletterden hun- 
ne leden, waarvan onbarmhartige pynen het gex-otg waren, die 
hun, doorlangdtturige worfteliog, aleer zy zich aan diegevange* 
nis vermogtente ontrukken, vele kennende zuchten aipersten; 
want hoewel geesten van bet zuiycrst licht, [ weleer van het 
zuiverst,] hadden nogthans hunne zelfllandigheden zeer veel van 
die zuiverheid verloren» 

Nu namen de vyanden, dit vöorbteeld volgende, tot (ÏÏerge-' 
lyk« wapenca bühne tocvlucjit, cjn jukten de naastgelegen' 



Digitized by VjOOQIC 



keifCQ Vin Imnne groiu!vestei« Dut gierden in bet niddeir 
der lucbt de bergen voorby de beifen, welken met een gruwamm 
üii^eren ginucb en derwaards wkrdcn geworpen» en onder 
dezelven dis begraven» vocbten zy in vree$(èlyke (chaduweq« 
De helle Isniakce gan alle Kaneen ; de oorlog fcheen ee? burgei^n 
lyk vermaak tegen dit oproer; de eene a&cbuwelyke verwar* 
ling rees uit de andere» en de hemel ware (hans in puin ver* 
keert en met gruis bedek^ had niet de Alniagtige. waar hy i» 
bet heiligdom des hemels zeker «it en de zaken in hare vst* 
blndcenis befchouwtt dat oproer vooruitgezien en voorbe* 
dacbtelyk toegelaten, om dus «yne grote oogmerken te vervuU 
\en ; om zynen gezalfden zoon door de wraak aan zyne vyandeA 
te verbcei-lyken, en openbaar te maken dat alb magt aan bem 
vvas afgedaan. Daarom fprak hy zynen zoon, den deelgenoot vin- 
den troon, op deze wyze aan ; 

Uitilraling van myne grootheid 1 zoon, in wiens aaafchyv 
bet onzichtbare zichtbaar gezien wordt; wat ik ben door het 
vermogen van God te zyn ; door wiens hand ik alle myne be«> 
iUiiten ter uitvoer breng; twodeaittiagt; twee dagen zyn tb^a 
^lopen^ twee dagen^ gelyik. wy de *«en des benelz tolk% 



Digitized by VjOOQIC 



tnsO 

Smi MtctiaSl en zyDe legen zytt oitgétfdklcen» Ort (fezeonge^ 
bootcamefl te beteugelen $ veffchrikkelyk was hun gevecht^ 
gelyk zulks zyn moest» daar twee diergelyke vyanden elkaiW 
^r gewapend tegentradené Ik tiet hen beiden over aan het 
lot des Ibydsi en gy weet dat zy in hminc fchepplngelkinde^ 
gelyk wareri; uitgenomen tiat dé zonde reeds eeneonmerkbars 
oBgelykheid in hun gewrocht heeft, heb ik hun gericht tot dus 
verre uitgefteld ; van daar dat bunnen kryg eindeloos zyn moest, 
en nimmer uitgang M»iehtett kon* De vermoeide kryg beftond 
jgUes wat de kiyg vermogt, en ontbreidelde de tomeloze razer" 
nijen ; wy zagen haar met bergen afs met gewone oerlbgstui- 
fcên gewapencl. Dit vormde in den hemel eene wilde verwoes- 
tihg, en' djfdgde «Bes met een naderend gevaar. A^dus zyn eé 
twee dageitvei4open9 de derde dag zy de Wfe ; voor u heb ik 
denzelven bepaald» en den kryg zo lange gedoogd, opdat dé 
voem, denzelven te eindigen de uwe zyn mogt, doordien rfe« 
«land dangy diszen vreesfelyken oorlog kan ten einde brengeii, 
%iubet> tk dit öihiieefbiiar vermogen en deze deugd gelegd, op-* 
ndataiiesin den hemel entn de helle moge weten» dat uwe ma^ 
«t«t is t« cvenaien. ik hel» dezen kwaodaanigen twist aldti# 



Digitized by VjOOQIC 



beltierd» opdat openbaar wkré^ dat gydewaardtgdewaardtom 
er^enaam te zyn van alle dingen; door de hoilise zalving 
koninp en erfgenaam te zyn vap het door u verdiend recht. 
Ca dan, gy magtigfte in de magt van uwen vader:;. be(lyg myj. 
pen^%gen;be{lierd/e(i)[^l]e radaren die de .grondfeiten de» 
hemels doen zidderen; neem alle myne wapenen^ n^nen boog 
en mynen donder; goed myne almagtige waft^fusfipig^aan, ^ 
h^ng myn zwaard aan uwe.ftetke heupen^ vervolg deze zonen 
der duisternis; dryf hen veire van alle de .grenzen des hemels 
tot inden uiterden afgrond ;, laat hen .«Idaar God en-Mesfias, 
hunnen gezalfden koning» verfmadci^. . 

-.Dus fprak hy, en de glans zyaer,heer^{riiei^ firaalde. in 
votten luister op zyncn zoon; .deze. dnil^c de. voüijeid zy« 
nes vadera volkomen onuitfpKekelyk.iiiti ep ^e.gp^ieid vn 

d^, zoon ^ntivoordde: .: ^ 

t Vader 1 6 opperde «nder alle bemelfchq tronen! 6 eerft^ 

hoOglte^heiligae, aUervoImaaktae 1 altoos bobt gy.g^^^Vt Qwq« 

zoon, in u te vciheerJjken, ;gelyk dan mt^ Wilj^eris datt 

* dit ; dit is mynen roem ter cerc, en myn volmanktst ^v^ibeh»» 

|en, datgy aanmy een welgevailea heb(«<l9iCfir.¥Mikl«irtumi 



Digitized by VjQOQlC 



VU vo1yoe]?d te ?iep» welkeii te vervulleii mytm gipocft» w4i 
lust is. Scepter co mngt 4oor u my gcfchpnken» oeem i)i aa% 
eo zal dQzelven.Q<Qg vrolyker weder afllaan» wanneer •gy ei»> 
ddyk» en ik in u: voor eeuwig, en in-my aUen^ weltoi<fy 
]icf hebt, alles in. allen zyn Kult. Maar ik haat die genen 
welken gyhasi* en kan uwe verfc^nlUring^naan my nemend ga- 
lyk ik uwe godheid aan myneme^ als uw cvpnbeeldin a}le>(dtiv 
gen; en thans met uwe niagt gewapend, «al ik dei) hemel wcl- 
dca van oproepingen zuiveren, en dje:gei^n tot de gynelyke 
sveonplaatze bun toebereid, tot de icjetenen der duieten^ 
en tot den worm die nimmer {ler£c, ten. afgrond. djtyven»' dl» 
2ich aan uwe bevelen dorsten onttrekken, welken te gehoofd 
zamen de zaligheid volkomen uitmaakt. Dan zullen uwehe^ 
Ugen, onvermengd, verre van d(B onreinen Verwyderd, uw^ 
Jiciligen berg omringen ; u oprechte Hallelujah*s ; feestsezangSP 
pn lof en prys toezingen, en ik hun opperhoofd met h.un. , 
. ]>us fprak hy, boog zich over zynen fcepter, en rees op Vandf 
«echter hand der heerlykheid waar hy zac. Thans begon de derdf 
heilige morgen aan te breken, en daagde door den hemel. Dp 
ira(j;en der vaderlyke godheid ruischt^.met bet geraas van mrr 



Digitized- by VjOOQ IC 



4NMifeÉM1MkAr; rifd in ft^ tikt vMrtgettoklien» imar zetf 
«Ml fceüM: btf zi^td^ wki^Cn loeiende en digte vUmmen uit, en 
'iNteii vctMia ^oor vier Cherubs. Ieder ^nef luUl vier be« 
VHOwMBudanHvdigê sangezictaten; hanüc itchtnién men ge- 
èetftnetasrren,bQfifié vleiden geheet wet egeii bezet; do 
««■defeii htdden ogen vim BefïU en rennende vittfen gloeiden 
«MTcben dezelvcn. Boven ttuntie lioofderi wa$ een ellryftalleii 
%ldt>tilftf» wairop ecil ftaoa van Saphiei^ttj ingdegd met 
«iiivertB bernfteei» en met de verwen van deiV cegenboog* 
lÉ ecM' hcmelTciM Ichittefende wapenrusting ^in itraltH^ 
tfM. IIH«^ oitt goddefyk wetr^rhtk» (teeg hy <»p den wagem 
lÉdMi g^ tecbie 23^de 2tc de overwinning met tdelaait 
^Ifïigl^en:; zyiiboog en kokef met verichrikketyke donders ge^ 
%Bld^ kjfi<g hem tër 2ycle;'en rondsoin bent wentelden zicA 
Queeste inmen van rook» Itrydéttde vfammeti en gruwzame 
vonlben. Verzefd van tièndutzetid mat dukendtleirigeta kwam 
iJjropgetfotóteft; zyne aankomst fcbitterde van verre> en twin- 
tig duizend wagens van God [ik h<>orde hun aantal] omgivett 
lMn> aan rike zyde. Op de vleugelen der Cbertibim voer hy 
ÜRigs éen. pmcbiigen ckryftallen btotel» op eenttt ««on Vul 



Digitized by VjQOQ IC 



tmy 



ialAire*, wyd ai ven» talende. . Bf tpAeti Hèpn ham*^ 
ftcrst» Vi grote firhitterendc bniervMi Itfesfits, 2ytt tdttntpi 
to bemel» wiprd doorettgclen gétairtsehi:» ciifeenediivec««M 
«rtiigdfi vemicbte bon. Teiftbod ileldo Micbi3 jsytüècenidl 
iet zywt bevalen» bet weifel un beide ylfhigeleii dlgK>«oi be^ 
gefloten , onder deszelfs opperhoofil ti^ in eén IkbesioA^ V^ 
HtnigdbOiM» ^oddd^e fl»gc baande 'vbor bem v^&tmig; 
f|ft ,Mpi:ge(^ce \mgfin begtven zichi op 2yae beyde»v«gdji| 
«gaf (Hn)a« plütts » ff boorden sy^ie. Itevane» geboorauub^gii 
lewaiigi ^e h#9)Q) v^niieuwde gyt viHi$ g9l^t> ep b|K« im 
|albich(eii met frUfcbe bloemen* ' .^ .:!> 

. pic^g«9 4« pngflukzah'gf vyanden, fimt ttfmi^ vttfld^r 
iNer^imi^ldiiH ^mm mn^^^P h^ii»n tot een^jftnnfggffyeclNi 
fpl pttt$9ieB vgn 4e vef twyiblifig kunne hbop« Konan-heMiil 
l^bei^s^n e^iHi zgdghige vcrkeerdbeld wonen i£ro4»^ili^ 
^ifcfinenrvyii^geiioegsaa» om hovatrdïgen «e oveMU%d^9'«i^ 
mrfkèlv^ttatr, «M berdndikSgeii te bewegen t WütcDfeliPfife 
•«g4Bcea9ih moeit, verbardde ben^biraieaeyiier^éeflfRIlén 
«de^eben ; #t geziGit aton'de' nyd m tfgtttst , ci^ fti«V8riStl 
•iHLSyiy^Of^ib^ffteMen ay. Mkuie flegorden^VtVcitrawei»', 



Digitized by VjOOQIC 



ie Tdoor 'geweld of bedrog vootdeelen te boliftStii, en «ifidëlyl^ 
opL Gbd en Meffifts de overwinning te bevecbcen, of lieder te 
ftonsn in het uitetfte ^rerderf» T^tns flondfn zj tot jknilaat^ 
ften.Tel&flsg geseed» te tfotscfa om te. vluditen of uk vreze 
tenlgce' wyl^en, len de grot& loon Gods fprèk allo Vfxnt ]egei§ 
{OpJ)eidrde.vleage]öi,«idus«an: .x... .:... 

;p.St«at bier in dwe fchiüerende. flagofdens, '^ Jkelügeli, eH 
|y gewftpènd& engelen^ b1(^ft4ii6r ftaan, en tust lieden van deil 
ftryd. Getrouw 18' dtttliryg dóór u gevoerd, by wwaingeJ 
ftüatt ^todf^Gód, «en gy 'waardt onbevreesd in 'zfn& refchivaari 
dige zaak. Naar ifw vermogen hebt gy onvehvSfiiclyke tladeri 
9éfrichr;'d^cb dé ftnlf Van dit gevloekte rot betroort'-aan ee- 
petEnd^ehand; de wraak is zytr, of den gehen, welken byaïi 
keatén dien einife benoemd beeft. Tot den ai^beid van dezett 
éig.l8 geetfibcs-een groot aantal of eene grote mei^f!^ ^be« 
ArmA^rStiMt'flechts en befcboüwt. den toorn G^s» .wdkenb/ 
i|qormyj9p dogoddelooz^n uiifiOft. Niet ift,,maar'ni7.tebbeif 
«y.vei:fii^d«n Dog'meerl>eiiydr'teg€n . myis alle hmnewoe^ 
ijie.g^k^rc}.» dooydtea 4ei vader aan w)ien.b«u.^pGtfl:éj:yk:i]| 
üg^ifff^ 4e magc en j:oeai t^ebebbojti my iiqii&tb\iiiscxym4 



Digitized by VjOOQIC 

i 



WH, géètd beeft. Daarom heeft by büme verdoemenis 'éu^ 
By in banden gegeven , opdat zy hunnen wensch mogen veiv^ 
vuld 2ien, om met my eenen ftryd te beproeven , en te beflt»*' 
•n wie de fterkfte moge bevonden worden, zy alle te (kmew 
of ik alleen tegen ben , doordien zy van de fterkte alles aftiie^ 
ten, om andere verdienden niet yveren, en weinig acht (laan; 
wie in andere zaken uitmiint. Eene andere ftryd verwaaj>; 
4fgik hén niet* 

--Dua fprak de zoon, en zyne trekken wierden in grimmig-* 
beid. veranderd, te vreesfèlyk ^ om dezefve-te kunnen aan-> 
fchouwen, en vol van gramCchap wtndde hy zkb tot zy<l 
Ite vyanden. Op eenmaal Cpreldden de vier Cherubimdhanh* 
oe gedamde wieken uir, en ée raderen van zynen wagen) 
rolden gelyk bet gedruia van. eene^ donderenden waterval» /^ 
of van een talryk leger. Zwart gelyk de nacht rukte by zy«: 
ne goddeloze vyanden tegen ; onder zyne brandende lade* 
ren beefde de anders vast gegronde Empyreïfcbe bodem al-.: 
om, alleen de troon Gods ftond onbeweeglyk. In een ogen* ♦ 
blik was by in het midden hunner,*, tienduizend donders . 
fWi by 19 zyne xe€bte band» en dezen, met een omiiifpre?; 



Digitized by VjOOQIC 



Islyk gewtld edthimtiie seiofldett, beonteh «(Mto<hl IntNIv 
lioleiis Verftyfd vtn folnik, gareii ay sdten tegcoAmd, é\m 
Moed verloteDi Hnmie ydelè wilpenen Tieten uit buime b«iv 
éca. Hy reAüe over fcUlden en ÏKhAen ; ovtf geBeliÉdeheafk 
éea vtn ttfcmen en tragti^e^ ehans op^ dbn bodem geweiftti 9^ 
npbyneh, diie wensohten» dat dl? bergen ^veder ftp ben mof^ 
tMi geworpen woorden « onr ben i^«or ^nt grftmicbt^ ta bè» 
fcbermen. Niet minder vernielend vlogen do febiehien vtil> 
Mdede gyden der vier Gberubim mee de vicrdobbeldé aenge* 
aicbten» welken ovemt mee ogen beitet wMoe» en ten'deleveiifii» ' 
ge raderen^ dp detcelfile wyxe^ tbet nenlgvfddigei ogen beiet. 
Ben eenig geest bebrsefate ih ben » üt eUt de^ ofen fèfaeot 
crnen trc^fenci^n blikfen » en yiAerp ontiir ét Vervtèekieti eea 
vi^eenmd vuur, b«twtfk élle Bu6ne ffMfb dMd ^érii^emèü^ 
iMOiie gewone leveHdii^eitt in bfen ükdcoogdè^ hen ttit{»Utte^ 
CMfiiaooii nnakte^ en r& nederOoéj^ Nogthens bM^«dde by 
niét de belft wi tym üerlite, by dtnpte dèn geworpen don^ 
der te midden van «yne vatrt; niet wtllAs «n he6 te vtttdel» 
gen, meir üit den beèiel re ver^gt^n; Hyniötlto denéden^fHi^ 
mtvk weder óp, dteef btnd^ kt MA iMMttililtrji^k^dW^^ 



Digitized by VjOOQIC 



Mdde Mkkeb of bevrfeeitde fchapfen^ wvzciriods doordeftdte# 
der» voor zich heen ; en vervolsde hen met verfchrikkmgèiieil 
naeniijen tot ^n de grenzen eo Chryflallcn muuren dea h«w 
tMIs^ welken wyd naar binnen openfollende» eenen vtotüfam 
«%rond in ecne woe^e eo ledt^e diepte vertoonde. 

De hd hoorde dit otiv^rdnugl^k gcfvveld; de hel xegdev: 
faemel uit dan hemel nederwerpéfi^ en ware van fchrik geVU>« 
-An, wtnueeir bet onvennderlyk^ti^odlot zync dinscsre grofl«l<^ 
vtBffeii «iet veel te ékp gelegd^ en. te fterk gevestigd had» ^^^ 
gen dagen vielen zy; de gemengde Chaos brulde; fiche tien-^- 
dli^béldl vefWïifring wËarde bf deitsn Val door zyne atibrehi^, 

^ dl deze ontzettende vlacat doorwo^e hem mee di^ig^sdt 
^rnieling» De gapende hef otttfing etndelyk het altgcWOrpétf 
léfer, en floót zich achter hetselve ; de het^ voortaan ék W(f^ 
ning dier eHendigen, het huis van pynen en fmar en, W Hé- 
mt}, thins van oprüerlingen ontta&t, weei^lmdcvangeAoegfllr 

t hfcrftelde fpoedtg de opening in zynemünren, welke te)^kee^ 
dt, van wjïat zy zich gewenteld had. 
• TbflBs keerde l^lfias alken dè verwinrtaar zyner refdelgdtf - 
ti op z|^<xegekar tefüg; «Ue zyne lieiliBeHrfllkt^ • 



Digitized by VjOOQIC 



§end4e ooggetuigen zyner almgtige daden; trokken benrittt. 
cbend te gemoet; in bannen optocht met palmtakken befcba- 
duwd, zong iedere blinkende orde baarzegcsang. Hembczon- 
0611 zy als de zegepralende koning, als zoon, erfgenaam en 
opperbeer, wien bet ryk gegeven is ak de waardige om te 
heerfcben. Aangebeden en in zeg^raal trok by midden door 
dea bemel in de boven en in den tempel van zynen almagtigen 
Vader, gezeten op zynen troon is de boogte; dezeontfingbem 
in zyne beerlykbeid, waar by tbans aan de recbter hand der 
»iligbcid gezeten is. 

pp deze wyze heb ik u de dingen in den bemel door de 
dingen der aarde, volgens uwe begeerte afgefcbildeid, om dus 
door hec gdseurde u te waarCcbouwen, en n dat geen geopen- 
baard, wat aan bet menfcbelyk geflacbt bad kupnea verboi^en 
blyven, de voorgevallen twist namen tlyk en de tweedracht in 
dpn bemel tusTchen de belten der engelen, en den diepen val 
van bun welken door trotschbeid aangeblazen met den Satan 
fitmenfpanden ; by benydt uwen (laat, en beraamt alle middelen . 
om ook u tot ongehoorzaamheid te vervoeren, om u van alleza^ 
figj^cdien beroofd, zyne ftn& eeuwige ellende, net bemtedoen 



Digitized by VjOOQIC 



.^*J 



delen; zie daar zyn eenigfte troost, zyne zoetfte wntk» otA 
den Allerhoogden te befpotten, wanneer hy eenmaal eeneil 
medegenoot in zyne ellende zou kunnen winnen. Geef aan zyr 
ne verzoekingen geen gehoor, en waarfchuw de minder fterke*" 
Hei veifchrikkelyk voorbeeld der ongehoorzaamheid, dooï 
my u voorgedragen, (Irekke u tot ecne leere ; zy hadden vast 
kunnen (taan, en nogthans zyn zy gevallen. Denk daaraan, eit 
vrees voor overtreding. 

Stade yan ha zesde Gezang^ j 



Digitized by VjOOQIC 






Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



i 






Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



i>U' t i at^ 



# 



# 



pigitized by VjOOQIC 



'/ >s^ 



'^r;#^ 



.-• t 



..^'^ 






♦!♦*•* 
>>ƒ■<* 






>r^:.. '' 









rt.K->'*S"^,H^^-, 



> > 



-^■^^:/x^ 



' < -i-N- ' 



.' i'.